Астэроід, які знішчыў дыназаўраў, мог выклікаць пажары па ўсёй планеце

Каля 66 мільёнаў гадоў таму падзенне гіганцкага астэроіда на Зямлю магло прывесці да амаль імгненнага вымірання дыназаўраў і многіх іншых відаў жывёл і раслін. Новыя даследаванні паказваюць, што адным з галоўных фактараў катастрофы маглі стаць глабальныя пажары, выкліканыя наступствамі ўдару. Пра гэта гаворыцца ў даследаванні, апублікаваным у навуковым часопісе Journal of Geophysical Research: Biogeosciences, піша выданне Popular Science.

Здымак ілюстрацыйны. Фота: vecteezy.com

Паводле ацэнак навукоўцаў, астэроід меў каля 10 кіламетраў у дыяметры і рухаўся да Зямлі з хуткасцю прыкладна 1600 метраў у секунду. Сіла сутыкнення была эквівалентная каля 100 тэратонам трацілу — гэта больш чым у мільярд разоў мацней за выбухі атамных бомбаў у Хірасіме і Нагасакі.

У выніку ўдару ўтварыўся кратар шырынёй каля 100 кіламетраў і глыбінёй каля 30 кіламетраў. У атмасферу было выкінута каля 25 трыльёнаў тон парод і пылу. Частка распаленага матэрыялу вярнулася на паверхню ў выглядзе вогненных часцінак — сферул, якія маглі падпальваць лясы.

Навукоўцы з амерыканскага Універсітэта Перд’ю і іншых устаноў выкарысталі камп’ютарнае мадэляванне ўдару і параўналі яго з данымі аб слядах пылу, знойдзенымі ў Паўночнай Амерыцы. Яны прыйшлі да высновы, што не толькі распаленыя абломкі, але і велізарная пылавая хмара маглі адыграць вырашальную ролю ў катастрофе.

Паводле меркавання даследчыкаў, пласт пылу ў атмасферы мог дзейнічаць як своеасаблівы «тэрмас», моцна награваючы паверхню Зямлі. Разлікі паказваюць, што ён мог узмацніць нагрэў прыкладна ў 3,5 раза ў параўнанні толькі з уздзеяннем каменных абломкаў. Гэта магло выклікаць масавыя пажары і загубіць вялікую колькасць жывых істот за вельмі кароткі час.

Аднак навукоўцы адзначаюць, што наступствы ўдару маглі прывесці і да іншага сцэнару — працяглага пахаладання і голаду. Пасля таго як пажары згаслі, пыл у атмасферы мог закрыць сонечнае святло на гады ці нават дзесяцігоддзі, што парушыла б фотасінтэз і выклікала б разбурэнне харчовых ланцужкоў.

Адзін з аўтараў даследавання Брэндан Джонсан заявіў, што вынікі пацвярджаюць: менавіта ўдар астэроіда стаў прычынай маштабнага вымірання, але поўная карціна падзей яшчэ вывучаецца.

Некаторыя навукоўцы ставяцца да гіпотэзы глабальных пажараў асцярожна. Яны адзначаюць, што большасць сведчанняў такіх узгаранняў пакуль знойдзена толькі ў Паўночнай Амерыцы, якая знаходзілася бліжэй да месца падзення астэроіда. Для канчатковага пацвярджэння тэорыі неабходныя дадатковыя доказы з іншых рэгіёнаў планеты.

Каментары да артыкула