Прарыў у лекаванні самай смяротнай формы раку
Для раку падстраўнікавай залозы, адной з самых цяжкіх анкалагічных хвароб, упершыню за доўгі час атрыманы вынікі, якія могуць змяніць падыходы да тэрапіі. Эксперыментальны прэпарат дараксонрасіб (daraxonrasib) падвоіў сярэднюю працягласць жыцця ўдзельнікаў клінічнага даследавання.
Падстраўнікавая залоза. Фота: Panuwat Dangsungnoen / Vecteezy
Падстраўнікавая залоза выконвае ў арганізме чалавека жыццёва важныя функцыі: яна выпрацоўвае ферменты для расшчаплення ежы і інсулін, неабходны для рэгулявання ўзроўню цукру ў крыві. Аднак менавіта гэты орган з’яўляецца месцам узнікнення захворвання, якое статыстычна лічыцца самым небяспечным сярод усіх відаў раку.
На сёння паказчыкі выжывальнасці пацыентаў з дыягназам раку падстраўнікавай залозы застаюцца нізкімі. Менш за 15% з іх пражываюць пяць гадоў пасля пастаноўкі дыягназу. Калі ж на момант выяўлення хваробы яна ўжо дала метастазы ў іншыя органы, пяцігадовая выжывальнасць не дасягае і 4%.
Праз нешматлікія і невідавочныя сімптомы хваробу часта дыягнастуюць на позніх стадыях, і на працягу некалькіх дзесяцігоддзяў у яе лячэнні не назіралася ніякага прагрэсу. Але ў гэтым годзе, як паведамляе Forskning.no, на найбуйнейшай сусветнай анкалагічнай канферэнцыі ў ЗША былі прадстаўлены вынікі клінічных выпрабаванняў, якія спецыялісты называюць сур’ёзным крокам наперад у лячэнні гэтай адной з самых складаных формаў анкалогіі.
У міжнароднае даследаванні, якое праводзілася ў шасці дзясятках клінічных цэнтраў у ЗША, Францыі, Германіі, Італіі, Іспаніі і Японіі, удзельнічалі каля 500 пацыентаў у якіх рак падстраўнікавай залозы ўжо распаўсюдзіўся на іншыя органы. Усе яны раней прайшлі стандартнае лячэнне. Хворых выпадковым чынам падзялілі на дзве групы: адна працягвала атрымліваць хіміятэрапію, другая прымала эксперыментальны прэпарат дараксонрасіб (daraxonrasib) у таблетках.
Эфектыўнасць лячэння даследчыкі ацэньвалі паводле медыяннай выжывальнасці — паказчыка, які ў анкалогіі лічыцца больш інфарматыўным за сярэднюю працягласць жыцця, бо менш залежыць ад асобных нетыповых выпадкаў — вельмі кароткага або вельмі працяглага жыцця. У пацыентаў, якія атрымлівалі хіміятэрапію, яна склала 6,6—6,7 месяца, а ў тых, хто прымаў дараксонрасіб, — 13,2 месяца.
Даследаванне паказала не толькі большую эфектыўнасць новага прэпарату, але і лепшую пераноснасць. З-за пабочных эфектаў лячэнне дараксонрасібам былі вымушаныя спыніць толькі 1,2% пацыентаў, у той час як у групе хіміятэрапіі гэта зрабілі 11,2% удзельнікаў.
Прынцып дзеяння
Як тлумачаць спецыялісты, новы прэпарат дзейнічае на бялок сямейства RAS, які рэгулюе рост і дзяленне клетак. У 90% пацыентаў з ракам падстраўнікавай залозы мутацыя закранае ген KRAS, у выніку чаго адпаведны бялок пастаянна застаецца актыўным і стымулюе рост пухліны. Дараксонрасіб блакуе гэты паталагічны сігнал і «выключае» бялок.
Спецыялісты мяркуюць, што такі таргетны падыход дазваляе дасягнуць значнага кантролю над хваробай, нават калі эфект пакуль застаецца абмежаваным у часе.
Пакуль новы прэпарат не атрымаў рэгістрацыі ні ў ЗША, ні ў Еўрапейскім саюзе. Тым не менш, у Злучаных Штатах ужо запускаюцца праграмы пашыранага доступу, якія дазваляюць пацыентам у крытычным стане атрымліваць яго па-за клінічнымі выпрабаваннямі.
У Еўропе прэпарат пакуль даступны толькі ў рамках навуковых праектаў. Найбліжэйшым часам запланаваны новыя клінічныя даследаванні, у якіх возьмуць удзел пацыенты з упершыню выяўленым ракам. Навукоўцы плануюць параўнаць эфектыўнасць монатэрапіі новым прэпаратам і яго камбінацыі з хіміятэрапіяй. Дакладныя тэрміны ўкаранення лекаў у шырокую практыку пакуль не вызначаны, паколькі патрабуецца больш звестак аб іх дзеянні на розных этапах хваробы.
Даследчыкі мяркуюць, што патэнцыял дараксонрасібу не абмяжоўваецца толькі ракам падстраўнікавай залозы. Паколькі мутацыі KRAS з’яўляюцца рухавіком многіх анкалагічных працэсаў, даследчыкі вывучаюць магчымасць прымянення дараксонрасібу пры іншых дыягназах, у прыватнасці, пры раку лёгкіх. Гэта дае надзею на стварэнне больш эфектыўных пратаколаў лекавання для шырокага кола пацыентаў у будучыні.