«За год можна зарабіць на кватэру ў Мінску». Беларуска расказала, як паехала працаваць у горад будучыні

Кацярына не планавала пераязджаць на Блізкі Усход, нават у падарожжы там ні разу не была. Але раптам у Tinder замест запрашэння на чарговае спатканне атрымала прапанову па працы. Так яна нечакана для самой сябе апынулася ў Саудаўскай Аравіі, у горадзе будучыні пасярод пустыні, піша «Анлайнер».

«У дзяцінстве я жыла ў закрытым гарадку ў Нігерыi»

Знаёмства з гісторыяй Кацярыны пачалі крыху здалёк. У 2021 годзе яна толькі вярнулася ў амерыканскую IT-кампанію з дэкрэту — працавала там HR, збірала каманду. Мяняць нічога не збіралася: добрая праца і камфортнае жыццё ў Беларусі яе цалкам задавальнялі. Але ўмяшаліся асабістыя абставіны: Каця з мужам вырашылі развесціся. З цягам часу дзяўчына стала гатовая «выйсці на свет віртуальных знаёмстваў».

«Літаральна на першым спатканні я атрымала джоб-офер. Ведаюце, гэтыя стандартныя размовы, хто чым займаецца. Я расказваю, што працую HR, і мне тут жа паступае прапанова кагосьці заханціць. На другім спатканні тое самае. Там у мужчыны быў запыт на павышэнне заработнай платы. Я яго пракачала, дала парады, і праз час ад яго прыходзіць паведамленне: «Прыяцель, прышлі сваё рэзюмэ». Тут у мяне ў памяці ўсплыла інфармацыя, што ён працуе ў Саудаўскай Аравіі на вялікім праекце. Я падумала: чаму б і не? Мой досвед аказаўся рэлевантным, мне прызначылі сумоўе — і адразу пасля яго былі гатовыя адарваць з рукамі і нагамі».

На той момант ні пра які пераезд гаворкі не ішло, новая справа стала для Каці цікавай падпрацоўкай. Але літаральна ў адзін дзень яна страціла асноўную працу — і прыняць запрашэнне паехаць у Саудаўскую Аравію здалося цалкам лагічным рашэннем.

«Да гэтага я ніколі не была ў той частцы свету, нават у Дубай не ездзіла. Але ў дзяцінстве разам з бацькамі я жыла ў Нігерыi. Мой тата — энергетык, мы сям'ёй паехалі за ім, і прыкладна ў такім узросце, як мае дзеці, я жыла ў закрытым гарадку».

Цяпер нарэшце можна даведацца, куды амаль за 6 тысяч кіламетраў адправілася Каця ўжо ў асэнсаваным узросце. Яна паехала працаваць на амбіцыйным праекце «Неом». Гэта футурыстычны мегапраект, які ў 2017 годзе пачалі ствараць на беразе Чырвонага мора ў Саудаўскай Аравіі. Яго мэтай было даказаць, што краіна жыве не толькі нафтай. На праект заклалі бюджэт прыкладна $500 мільярдаў.

Найбольш вядомай часткай «Неому» павінен быў стаць горад «Лінія»: два велізарныя хмарачосы даўжынёй 170 кіламетраў і вышынёй 500 метраў. Па праекце гэта горад, у якім не будзе ніводнай машыны, — найбольш экалагічны ў свеце.

Але гэта яшчэ не ўсё. Таксама збіраліся пабудаваць плаваючы прамысловы горад, гарналыжны курорт з магчымасцю катацца круглы год пасярэдзіне пустыні і элітны астраўны курорт класа люкс. У гэтым годзе праект значна змянілі ў бок спрашчэння.

Сіндала — люксавы курорт, першы адкрыты праект «Неома»

Але на 2021 год прыпаў найбольшы пік яго росту. Каманда маштабавалася літаральна кожны дзень — у працы Кацярыны было дзе разгарнуцца.

Спачатку яна была адзінай беларускай сярод усіх супрацоўнікаў, пазней далучыўся яшчэ адзін хлопец. Аформіць дакументы — квэст з мноствам зорачак, сістэма атрымання віз — адна з найбольш бюракратызаваных у свеце. Напрыклад, на тое, каб перавезці дзяцей, у Каці пайшло амаль паўгода. Але былі ў яе практыцы кейсы, калі ўвесь працэс пераезду займаў і цэлы год.

«Банкаўскае аддзяленне цалкам закрылі, каб зрабіць мне картку»

У новую для сябе краіну Каця перабралася адна з двума дзецьмі — старэйшаму сыну было 8, малодшаму — усяго 2. Ускладняла сітуацыю тое, што ў Кацінага старэйшага дзіцяці аўтызм.

«Калі я кажу, што жыла ў Саудаўскай Аравіі, многія ўяўляюць сабе нешта накшталт Дубая, з лакшэры-ўмовамі і хмарачосамі. А я літаральна знаходзілася ў пустыні ў закрытым паселішчы. З людзьмі, з якімі ты працуеш, ты разам ясі, жывеш побач і праводзіш вольны час».

Каця расказвае, што ў «Неоме» на той момант працавала каля 4 тысяч чалавек, з іх 80% — экспаты. Атрымалася сапраўдная краіна ў краіне. Саўдзіты, якія траплялі ў каманду, былі з мясцовай эліты, большасць вучыліся за мяжой, таму да ладу жыцця замежнікаў ставіліся з разуменнем. А вось жыхары бліжэйшых гарадкоў кожны раз рэагавалі на прыезджых з вялікім здзіўленнем.

«У мяне быў шок, калі я прыехала адкрываць банкаўскі рахунак. Супрацоўнікі банка проста зачынілі дзверы знутры, каб мясцовыя жыхары не маглі зайсці, пакуль яны разбіраліся з маёй карткай. У іх да прыезджых жанчын асаблівае стаўленне. Ёсць такія рэстараны, якія, калі прыйдзе жанчына, гатовыя будуць закрыць для яе цэлую залу. Калі паважаць культуру, там супербяспечна.

Такога паважнага стаўлення з боку калег, як ад саўдзітаў, я не бачыла ні ад каго, а досвед у мяне вялікі. Калі экспат з Еўропы цалкам можа накрычаць або праявіць грубасць, то саўдыт ніколі ў жыцці не дазволіць сабе падняць голас на калегу-жанчыну. Калі не дай бог хтосьці такое ўбачыць, яго адразу ж занясуць у «чорны спіс». Там вельмі па-трапяткому і пры гэтым прафесійна ставяцца да жанчын. Наогул, у Саудаўскай Аравіі зараз пік жаночага руху, іх падтрымліваюць і прасоўваюць. Мець у штаце жанчын з Саудаўскай Аравіі — гэта суперпрэстыжна».

Наогул мясцовая карпаратыўная культура ўразіла суразмоўцу.

«Шчыра кажучы, калі я толькі пачала працаваць дыстанцыйна, у мяне быў культурны шок. Я ўвогуле не разумела, як уладкаваны карпаратыўны свет у Саудаўскай Аравіі. У мяне былі босы ў Ізраілі, у Амерыцы, у Германіі — усюды свае традыцыі. Але ёсць правілы: ты дасылаеш імэйл, і табе павінны адказаць на працягу 24‑48 гадзін. А там ты дасылаеш імэйл, і табе не адказваюць тыдзень, два… Ты адпраўляеш яшчэ дзесяць — і цішыня. Калі працуеш дыстанцыйна, гэта проста забівае. Ты не разумееш, што адбываецца.

Выстава The Line

І толькі калі я прыехала туды і асабіста пазнаёмілася з людзьмі, з якімі перапісвалася, я ўсё зразумела. Для вырашэння пытанняў трэба прыйсці, пагаварыць, выпіць разам чаю. Вельмі шмат завязана на асабістых кантактах. Калі ты для іх нейкі невядомы чалавек, яны будуць цябе ігнараваць. Улічваючы, што ў кожнага ў скрыні па 600 лістоў, калі яны цябе не ведаюць, нічога не адбудзецца. Дарэчы, саўдзіты вельмі любяць працаваць са славянамі. На дзіва ў нас падобны культурны код.

У камандзе нават з'явілася выражэнне «Кейт-мэджык»: усе здзіўляліся, як мне ўдавалася вырашаць праблемы. А я, якая б спёка ні была, проста ішла ў суседні офіс, дзе сядзяць людзі, якія прымаюць рашэнні, і размаўляла з імі асабіста. Яшчэ заўсёды ратавалі беларускі зефір і беларускія шакаладкі. Не было яшчэ ніводнай праблемы, якую не вырашылі б беларускія прысмакі», — смяецца Каця.

«Накопіць за год на кватэру ў Мінску — запроста»

Па словах суразмоўцы, плацілі ў «Неоме» цудоўна: трэба ж было неяк завабіць высокакласных спецыялістаў у пустыню. Назбіраць за год на кватэру ў Мінску можна было вельмі проста. Акрамя заробку, прадугледжаная сістэма бонусаў і накапленняў.

Каця працавала ў праекце, які займаўся ежай: вырошчвалі ў цяпліцах агуркі, таматы, салату і рыбу ў Чырвоным моры. Плюс было падраздзяленне, якое займалася раслінным бялком. А яшчэ спецыялісты працавалі над сістэмай індывідуальнага харчавання з улікам геному і асабістых патрэб.

«Знайсці спецыялістаў, якія маюць досвед вырошчвання такіх жа таматаў у пустыні з улікам новых тэхналогій, вельмі складана. Іх насамрэч мала. А тыя, у каго ёсць такі досвед, ужо жывуць у вельмі добрых умовах, іх дзеці ходзяць у добрыя школы. Завабіць іх у пустыню, прымусіць цалкам памяняць лад жыцця было неверагодна цяжкай задачай. Добра калі ты адзін прыязджаеш, а калі з сям'ёй…

Многія бачылі ролікі пра «Неом» і былі ўпэўненыя, што ўсё ўжо пабудавана. Прыязджалі на сумоўе — а вакол толькі пустыня. Здараецца разрыў шаблону. Трэба было падняць усё з самага пачатку. Не было ні вады, ні падводу электрычнасці, ні інтэрнэту — усё з нуля. Своесаблівы чэлендж.

Лагер для навічкоў

Ты не проста ідзеш на новую працу — ты цалкам мяняеш сваё жыццё. Людзі, якія прыязджалі з еўрапейскіх краін, вельмі цяжка ўбудоўваліся ў гэты кампаўнд — маленькую вёсачку, дзе няма ніякіх умоў: няма супермаркетаў, рэстаранаў, ніякага звыклага жыцця«.

Па словах Каці, асноўная катэгорыя супрацоўнікаў — рамантыкі, якія гарэлі ідэяй змяніць свет. Напрыклад, яе начальнік марыў усіх накарміць. Маўляў, калі ты можаш вырасціць ежу ў пустыні, то, якія б катаклізмы ні здарылася, чалавецтва выжыве.

Але, нягледзячы на велізарныя ўкладзеныя намаганні, мегапраект аказаўся занадта амбіцыйным. Некаторыя кірункі проста закрываліся.

«Уявіце: вы працуеце на мяжы магчымасцяў, укладаеце душу, час, здароўе, а выніку так ніколі і не ўбачыце. Амаль ніхто не меў досведу працы ў настолькі маштабных праектах, таму было нямала тупіковых галін развіцця. Мне было прасцей. Вынікі маёй працы былі на паверхні: людзі прыязджалі, каманда расла, з 8 чалавек нас стала 100».

«Мыць, прыбіраць, гатаваць не трэба — толькі працаваць»

Пагаварылі і пра ўмовы жыцця пасярод пустыні. Як расказвае гераіня, для работнікаў арганізавана абсалютна ўсё: жыллё, офіс, харчаванне, прыбіранне.

«Усё зроблена так, каб ты працаваў нон-стоп. Ты ўвогуле нікуды не можаш выйсці, груба кажучы. Вакол пустыня, Чырвонае мора. Адзіная забаўка, дзе я правяла большую частку вольнага часу, — гэта самалёт. Каб не з'ехаць з глузду ў закрытай прасторы, трэба адтуль выязджаць. Усе адзін аднаго ведаюць, кожны дзень ты бачыш адных і тых жа людзей. Я трапіла на праект на піку, графік быў абсалютна ненармаваны. Увогуле не было мяжы паміж працай і домам, таму што ты літаральна жывеш на сваёй працы. Псіхалагічна для мяне гэта было самым складаным».

Лагер для навічкоў

На тэрыторыі спачатку было два лагеры, прычым у самым прамым сэнсе: двухпавярховыя дамкі максімальна нагадвалі месцы адпачынку для дзяцей.

«У лагеры для навічкоў усе ўзаемадзейнічаюць вельмі цесна. Ты чуеш, як суседзі храпуць, ходзіш з імі ў агульную сталовую. У цябе ёсць, па сутнасці, толькі ложак, ванны пакой, шафа і чайнік. А прыязджаюць вялікія імёны ў індустрыі, людзі, якія прывыклі да добрых умоў у Еўропе або Амерыцы. Для многіх гэта было сапраўдным чэленджам. Тым больш што ў перыяд буму камусьці даводзілася жыць так і па паўгода. Лагер не паспяваў за ростам колькасці работнікаў.

Сталовая

У другім лагеры знаходзіліся офісы і больш камфортнае жыллё — аднапавярховыя дамкі. Калі ты прыязджаеш адзін, у цябе адзін пакой: спальня, туалет і маленькая кухня з гасцёўняй, калі з сям'ёй, як я, — дзве спальні, два ванныя пакоі, кухня і гасцёўня».

Каця зноў падкрэслівае: усе ўмовы заточаныя на тое, каб ты мог увесь час аддаваць працы. Два разы на тыдзень адзенне забіраюць у пральню. Ежа безлімітная, самому гатаваць не трэба.

Сямейныя дамы

«Выбар ашаламляльны: крэветкі, лобстары былі звычайнай справай. Я заўсёды папярэджвала тых, хто плануе пераезд: набраць 10 кілаграмаў — гэта база. Па-першае, на стрэсе людзі больш ядуць. Па-другое, спакуса сапраўды вялікая. Ежы выкідалі вельмі шмат. Ялавічыну Велінгтон забіралі сабакам. Напоі безлімітныя. Але з цягам часу ўсё ж такі ўвялі сістэму кашалька: налічвалі балы, якімі можна было разлічвацца, каб хоць неяк скараціць аб'ёмы ежы».

Суразмоўца ўпэўненая: для сем'яў месца ідэальнае. У сацпакет уваходзіць усё: і яслі, і сад, і школа. Нават калі дзеці застаюцца ў іншай краіне, кампанія пакрывае навучанне. Самім супрацоўніцам можна хоць на наступны дзень пасля родаў выходзіць на працу: умовы ў яслях прадугледжаныя для немаўлят. У дзіцячым садку ў групе максімум 15 дзяцей, а на іх тры-чатыры нянькі. Усё зносіны на англійскай мове. Па словах Каці, абодва яе сыны выдатна вывучылі мову. Узять няньку-філіпінку дадому з пражываннем таксама зусім нядорага — $300-400. Так што за побыт сапраўды можна не перажываць.

«Калі мы вярнуліся ў Мінск, сыну трэба было прайсці камісію, каб пацвердзіць аўтызм. І ў яго пытаюцца: «У цябе ёсць сябры, як іх завуць?» Ён пачынае пералічваць: «Мухамед, Абдулазіз». Супрацоўнікі пачалі ўсміхацца. Давялося растлумачыць, што гэта праўда. У яго ёсць сябры з усяго свету — ад Славакіі да Аўстраліі. Гэта сапраўды вопыт, які дзівосна пашырае кругагляд. На праекце працавалі прадстаўнікі 107 краін. У нас было свята «Парад нацый», і выглядала гэта неверагодна.

«Кампанія аплачвала супрацоўнікам два пералёты ў месяц па ўсёй Саудаўскай Аравіі»

Удакладнілі: а чым можна заняцца ў вольны час? Першая думка — гэта спартзала. У кампаніі хутка зразумелі: чым хутчэй расце колькасць супрацоўнікаў, тым больш трэба трэнажорных залаў. У дадатак пабудавалі некалькі басейнаў і джакузі з асобнымі зонамі для мужчын і жанчын.

Галоўная прыродная забава — Чырвонае мора. Каця прызнаецца: найлепшы снорклінг у яе жыцці быў менавіта там. Рыбы, чарапахі, каралы — і ўсё гэта даступна ў любую хвіліну, проста садзішся ў машыну і едзеш на пляж. Але на гэтым «культурная праграма» у цэлым заканчваецца, асаблівых забавак няма.

Улічваючы складанасць праекту, доступ да яго быў закрыты. Госці атрымліваюць пропускі, якія пацвярджаюцца на некалькіх узроўнях. Акрамя таго, здымаць відэа, распаўсюджваць фатаграфіі, выкладаць іх у інстаграм забаронена. Нават у асабістым акаўнце Каця старалась не паказваць ком'юніці: за гэта маглі быць санкцыі.

«Выходзіць за тэрыторыю, вядома, можна — без гэтага ты проста з'едзеш з глузду. Кожныя другія выхадныя я кудысьці лётала — побач ці крыху далей, каб развеяцца. Кампанія аплачвала супрацоўнікам «Неома» два пералёты ў месяц па ўсёй Саудаўскай Аравіі. Адпачынкаў там шмат, асабліва пасля Рамадану. Усе пачынаюць адпачываць, і, куды б ты ні паехаў — у Індыю, на Шры-Ланку, — усюды сустрэнеш кагосьці з праекта. Гэта адзіны час у годзе, калі яны сапраўды не працуюць. Таму што, калі бярэш адпачынак улетку, ты ўсё адно працуеш анлайн, заўсёды на сувязі. А вось рэлігійныя святы — адзіны тыдзень, калі можна выключыць тэлефон і адпачыць».

Не змаглі не спытаць: наколькі дорага ў самой краіне?

«Тыя ж кава і бургер у Саудаўскай Аравіі і ў нас могуць каштаваць прыкладна аднолькава, а часам у нас нават даражэй. У Саудзіі культ ежы, шмат лакшэры-ўстаноў з багатай кухняй. Зразумела, што там ужо ў разы даражэй. Але пры жаданні можна паесці і за даляр. У Саудаўскай Аравіі моцна адчуваецца ўплыў амерыканскай культуры, шмат фастфуду.

Калі хочаш купляць добрыя прадукты — таматы, якія пахнуць таматамі, не пластыкавую клубніцу, — гэта будзе каштаваць вельмі дорага. У краіне амаль нічога не вырошчваюць, усё імпартуюць: моркву — з Аўстраліі, бульбу — з Егіпта, нешта — з Еўропы. Але пры жаданні можна знайсці што заўгодна — пытанне цаны. Грэчка, напрыклад, $10 за 500 грам.

Жыццё ў кам'юніці

Найбольш сціплы нумар у гатэлі ў сталіцы Эр-Рыядзе будзе каштаваць $300. Гэта звычайны сеткавы гатэль. Ёсць, вядома, гасцініцы, дзе жывуць прыезджыя індыйцы і пакістанцы, але я б не раіла засяляцца туды жанчыне адной. Дарэчы, жыць у адным нумары нежанатым парам нельга, асабліва ў простых гатэлях. Здараюцца нават аблавы. Заплюшчыць на гэта вочы могуць хіба што ў вельмі дарагіх сетках».

Але важкія падставы адправіцца ў такую міні-паездку з'яўляюцца. Напрыклад, у Каці так збылася мара: яна ўпершыню ў жыцці трапіла на канцэрт Metallica. З кожным годам такіх маштабных культурных падзей становіцца ўсё больш. Мясцовыя абажаюць паркі забавак — зразумела, у асноўным крытыя.

Эр-Рыяд

«Тэмпература летам дасягала +54»

Клімат у Саудаўскай Аравіі — яшчэ адно выпрабаванне на трываласць.

«Там, дзе мы жылі, побач Чырвонае мора, таму крыху лягчэй. Хоць летам тэмпература вады такая, што здаецца, быццам плаваеш у супе. Там няма такой засушлівай спёкі, як у Эр-Рыядзе, дзе летам можа быць 50‑60 градусаў. У нас максімум — 52-54. Нават да гэтага можна прызвычаіцца! І ўсё ж такі летам даволі цяжка, асабліва дзецям. Сто метраў складана прайсці па вуліцы, усе стараюцца перамяшчаца толькі на транспарце — ад кандыцыянера ў офісе да кандыцыянера ў машыне».

Як з такім надвор'ем прытрымлівацца ўсходніх традыцый? Так як «Неом» — гэта дзяржава ў дзяржаве, на самой тэрыторыі можна хадзіць адносна свабодна: падлеткі носяць шорты і топікі. Але Кацярына, якая працуе з мясцовымі, заўсёды адзявалася закрыта: доўгая сукенка, локці і плечы абавязкова пад тканінай. Як толькі выходзіш за вароты — у аэрапорт, у найбліжэйшы горад па бюракратычных справах, — абавязкова трэба закрывацца цалкам: мясцовыя жыхары ў гэтым рэгіёне не разбэшчаныя турыстамі.

Назіралася і пэўная «фізічная» дыстанцыя ў зносінах. Нельга дакранаццца да саудаўскіх калегаў, жанчынам нельга паціскаць руку.

Закрытыя вечарынкі ў пустыні

 — Культура сапраўды змяшаная. З аднаго боку, прагрэсіўны ўзровень «Неома», з другога — глыбокая павага да традыцый. Многія думаюць: «Мы тут такія сучасныя, ніхто не заўважыць». Але саудзіты вельмі раўніва ставяцца да сваёй культуры. Нават калі няма жорсткіх афіцыйных патрабаванняў, пажадана ведаць правілы і паводзіць сябе вельмі паважліва. Напрыклад, у Рамадан мяняецца распарадак дня. Для экспатаў сняданак і абед ёсць, але ў офісе піць ваду або каву забаронена: гэта вялікая непавага.

— А можна сябраваць або заводзіць адносіны на працы?

— Першае адчуванне — гэта мусульманская краіна, дзе любыя адносіны па-за шлюбам караюцца законамі. Але зараз ідзе лібералізацыя: мясцовыя ўжо пачынаюць сустракацца без дазволу бацькоў. Тым не менш у карпаратыўнай культуры, тым больш у маленькім кампактным кампаўндзе, рэпутацыя ідзе наперадзе цябе. За табой назіраюць. Таму асабістае жыццё — за межамі кампаўнда, лепш у іншым горадзе, а то і ў іншай краіне.

Дарэчы, менавіта так Каця пазнаёмілася са сваім будучым мужам. Ён прыехаў на працу ў Саудаўскую Аравію з Алжыра 20 гадоў таму, працуе ў самай вялікай кампаніі сотавай сувязі, не на «Неоме». Сустрэліся яны ў дадатку для знаёмстваў. Вяселле згулялі ў Грузіі.

«Муж жыве ў Эр-Рыядзе. А мне пасля пяці гадоў выездаў, самалётаў, падарожжаў так добра дома. Цяпер у мяне такі перыяд, што я не веру ў work-life balance — яго не існуе. Ёсць перыяды: у прыярытэце або кар'ера, або сям'я. Зараз у мяне сямейны перыяд (у Беларусь Каця вярнулася падчас цяжарнасці трэцім дзіцем. — Заўвага «Анлайнера»), я хачу атрымаць асалоду ад мацярынства. Дзе мы будзем жыць разам з мужам, я не загадваю. Са сваім досведам я ведаю, што выжыву дзе заўгодна. Але зараз мне вельмі класна тут, у Беларусі.

Калі я з'язджала, многія круцілі каля скроні: «Куды ты едзеш з двума дзецьмі ў пустыню, да саўдзітаў?» Але азарт, уменне рызыкаваць і быць у патрэбным месцы ў патрэбны час, мне здаецца, стануць галоўнымі навыкамі найбліжэйшых гадоў. Спадзяюся, мая гісторыя кагосьці натхніць. Мне 40 гадоў — і жыццё пачынаецца зноўку».

Каментары да артыкула