У Еўропе абмяркоўваюць стварэнне як альтэрнатывы НАТА новага абарончага саюза з удзелам Украіны

Як піша выданне Politico, лідары ключавых еўрапейскіх дзяржаў ужо каля паўгода ў вузкім коле абмяркоўваюць палітыку прэзідэнта ЗША Дональда Трампа. У гэтых размовах удзельнічае і прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі. За гэты час сфармавалася агульнае разуменне: Еўропа павінна будаваць сваю сістэму бяспекі без апоры на ЗША. Асновай для новага вайсковага альянсу можа стаць так званая «кааліцыя ахвотных».

Вайскоўцы Узброеных сіл Украіны. Фота: 93 АМБр Халодны Яр

Высокапастаўленыя еўрапейскія чыноўнікі адзначаюць, што Злучаныя Штаты за Трампам больш не ўспрымаюцца як надзейны партнёр ні ў гандлі, ні ў сферы бяспекі. На іх думку, зрух у амерыканскай палітыцы носіць доўгатэрміновы характар, таму чакаць, што сітуацыя сама сабой нармалізуецца, бессэнсоўна — патрэбны арганізаваны і скаардынаваны пераход да новай рэальнасці.

Магчымы новы фармат разглядаецца як аснова вайсковага саюзу ў той час, калі ЗША фактычна адступаюць ад ролі гаранта еўрапейскай бяспекі і падтрымкі НАТА. Супрацоўніцтва з Амерыкай не выключаецца, але ўжо не будзе лічыцца аўтаматычным.

Калі да такога альянсу далучыцца Украіна, якая мае самую баяздольную армію ў Еўропе, то разам з Францыяй, Германіяй, Польшчай, Вялікабрытаніяй і іншымі краінамі кааліцыя зможа валодаць значным вайсковым патэнцыялам, уключаючы як ядзерныя, так і няядзерныя дзяржавы.

Спачатку, у першыя паўгода прэзідэнцтва Трампа, еўрапейцы спрабавалі весці дыялог з Вашынгтонам паводле старых правіл трансатлантычных дачыненняў. Аднак з цягам часу яны ўсё больш актыўна пачалі дзейнічаць у межах «кааліцыі ахвотных» — групы з каля 35 краін, гатовых падтрымліваць Украіну без удзелу ЗША.

Унутры гэтай кааліцыі сфармавалася так званая «вашынгтонская група», у якую ўвайшлі лідары, што разам з Зяленскім наведвалі Вашынгтон летам мінулага года. Паводле дыпламатаў, гэта супрацоўніцтва прывяло да вельмі цесных кантактаў паміж ключавымі фігурамі.

У гэтую групу ўваходзяць прэм’ер-міністры Вялікабрытаніі і Італіі Кір Стармер і Джорджа Мелоні, федэральны канцлер Германіі Фрыдрых Мерц, прэзідэнты Францыі і Фінляндыі Эманюэль Макрон і Аляксандр Стуб, а таксама кіраўніца Еўракамісіі Урсула фон дэр Ляен. Яны маюць закрыты чат для хуткага абмеркавання вострых пытанняў і выпрацоўкі агульнай пазіцыі ў адказ на дзеянні Трампа. У гэтых абмеркаваннях удзельнічае і Зяленскі.

На фоне таго, што шлях Украіны ў НАТА фактычна заблакаваны, значэнне самога альянсу зніжаецца, бо гарантыі вайсковай падтрымкі з боку ЗША ўжо не ўспрымаюцца як безумоўныя. Уключэнне ж Украіны ў еўрапейскую кааліцыю дазволіла б ёй каардынаваць абарончую палітыку з партнёрамі і разлічваць на іх дапамогу.

У Еўропе таксама з’яўляюцца канкрэтныя прапановы аб умацаванні абароны без ЗША. Так, еўракамісар па абароне Андрус Кубілюс нядаўна выступіў з ідэяй стварэння пастаянных еўрапейскіх узброеных сіл колькасцю каля 100 тысяч чалавек і Еўрапейскай рады бяспекі з пастаяннымі і зменнымі членамі, у тым ліку Вялікабрытаніяй. Паводле яго слоў, інвеставаць у абарону трэба так, каб Еўропа магла дзейнічаць як адзіная сіла, а не як сукупнасць 27 асобных войскаў.

У Францыі ў парламент ужо ўнесены праект рэзалюцыі аб выхадзе з НАТА. Аўтарка ініцыятывы, дэпутатка ад левай партыі Клеманс Гетэ, тлумачыць гэта вяртаннем ЗША да адкрытай імперскай палітыкі, у якой Еўрасаюзу адводзіцца падпарадкаваная роля.

У адказ на жорсткія крокі Трампа, у тым ліку вакол Грэнландыі, еўрапейскія палітыкі ў кулуарных размовах пачалі абмяркоўваць і больш радыкальныя меры — ад спынення падтрымкі амерыканскай вайсковай прысутнасці ў Еўропе да вяртання кантролю над базамі ЗША.

Каментары да артыкула