Anatol Labiedźka: My spynili kanvejer śmierci
Lider Abjadnanaj hramadzianskaj partyi Anatol Labiedźka za apošni hod pabyvaŭ i pad presinham uładaŭ (papiaredžańnie ad KDB), i pad krytykaj pravych (maładafrontaŭcy źbirali jamu hrošy na kvitok da Maskvy). Niahledziačy na heta, liberał Labiedźka zastajecca poŭny entuzijazmu, a jahonaja partyja ščylna zajmajecca padrychtoŭkaj da budučych vybaraŭ. Patencyjny kandydat ad apazycyi na vybarach-2006, A.Labiedźka adkazvaje na pytańni karespandenta «NN».
«NN»: Jak Vy staviciesia da inicyjatyvy «Za dastojnaje žyćcio» i ci bačycie ŭ jaje palityčnyja perspektyvy?
Anatol Labiedźka: My razhladajem ich jak patencyjnaha partnera. Byli sustrečy z kiraŭnikami inicyjatyŭnaj hrupy. Usio budzie zaležać ad taho, jakuju kancepcyju jany prymuć: być nad pracesam ci častkaj pracesu. Naahuł, na siońnia im niama dzie padziecca, jak płyć da našaha bierahu… Inicyjatyva moža być udałaj, kali budzie pryciahvać novych ludziej, a nie siabroŭ užo isnujučych arhanizacyj. Ad hetaha nichto nie vyjhraje.
«NN»: Kali nie ličyć pierachodu ŭ apazycyju častki deputataŭ Nacschodu, što jašče možna vyłučyć u dziejnaści apazycyi ŭ minułym palityčnym sezonie?
A.Ł.: Heta pytańnie dyskusii, jakaja budzie ciahnucca da ahulnaj pieramohi. Možna razvažać tak: nie pieramahli tatalitarny režym — značyć, ničoha nia vartaja našaja dziejnaść. Ale treba ŭličvać i toje, što za vosiem hadoŭ stvoranaja systema, jakaja funkcyjanuje ŭžo i biez selektarnych naradaŭ Alaksandra Ryhoraviča... Dyskusijna ciapier nazyvać AHP «apazycyjnaj» partyjaj, bo my padzialajem pazycyju i padychody 70—75% nasielnictva. Razam z hetaj častkaj hramadztva my bolšaść.
«NN»: Ci budzie apazycyjnaja kaalicyja na vybarach 2004 h.?
A.Ł.: Dvuchbakovyja kansultacyi iduć. Viadučyja demakratyčnyja partyi zdolnyja abjadnać namahańni ŭ farmacie niekalkich kampanij. Pieršaja — «Za svabodnyja i spraviadlivyja vybary» — startuje pierad parlamenckimi vybarami. U najbližejšy čas 4-5 palityčnych partyj i šerah hramadzkich arhanizacyjaŭ vyjduć sa zvarotam u Kanstytucyjny Sud. Demakratyčnyja partyi i ich kiraŭnictva pazytyŭna staviacca da idei adzinaha śpisu na vybary. Kali my projdziem usie hetyja prystupki, źjavicca platforma dla palityčnaj kaalicyi. Važna supolna damahčysia źmienaŭ zakanadaŭstva, arhanizavać cisk unutry krainy i zvonku na režym, kab jon liberalizavaŭ umovy praviadzieńnia parlamenckich vybaraŭ. Praz hetuju sumiesnuju pracu my možam vyjści na realnuju kaalicyju, a nie naadvarot.
Kali ž budzie niekalki demakratyčnych śpisaŭ, dyk prajhrajem my ŭsie. Zvyčajnamu vybarščyku składana razabracca, čym roźnicca adzin demakratyčny śpis ad druhoha.
«NN»: Ułada zajmajecca stvareńniem idealahičnaj vertykali. Dla čaho jana patrebnaja?
A.Ł.: Sytuacyja źmianiłasia. Za Łukašenkam ciapier — usiaho 25% prychilnikaŭ. Heta ŭžo krytyčnaja rysa. Tamu Łukašenka sprabuje znajści jak maha bolš takich mini-kvaziłukašenkaŭ i prymusić ich pracavać tak, jak pracuje jon. Ale jon zhubiŭ ludziej, jakija jamu daviarali, a viarnuć stračanuju luboŭ składana.
«NN»: Na minułym źjeździe AHP Vy abvieścili, što ŭłada rychtuje referendum. Prajšoŭ hod. I dzie referendum?
A.Ł.: Pahroza referendumu zachoŭvajecca. Ale jość niekalki faktaraŭ, jakija nie dajuć Łukašenku zrabić admašku. Pa-pieršaje, referendum u siońniašnich umovach abjadnaje ŭsich apanentaŭ režymu. Pa-druhoje, Łukašenka da siońniašniaha dnia tak i nie atrymaŭ palityčnaj padtrymki z boku Kramla.
«NN»: Isnuje dumka, što adnosiny pamiž Kramlom i Łukašenkam zaŭsiody dobryja, a ŭsie nieparazumieńni pamiž imi — taktyčnyja, a nie stratehičnyja...
A.Ł.: Łukašenka nie hulaje, jaho vystup, pryśviečany stvareńniu novaj idealohii, poŭny žorstkaj krytyki Rasiei. Pamiž Łukašenkam i Pucinym davoli vialikaja dystancyja. Jany nie syšlisia na ŭzroŭni čałaviečych adnosinaŭ. Razam z tym Rasieja stratehična zacikaŭlenaja ŭ Biełarusi. Ale siońnia jana nia zdolnaja ni kupić Biełaruś, ni zachapić jaje.
«NN»: Jakaja meta novaha nastupu ŭładaŭ na niedziaržaŭnyja arhanizacyi Biełarusi: «Ratušu», «Hramadzianskija inicyjatyvy», «Varutu»?
A.Ł.: Heta taksama padrychtoŭka da vybaraŭ i mažlivaha referendumu. Zarehistravanyja arhanizacyi mohuć zajmacca lehalnaj hramadzkaj i, u peŭnaj stupieni, palityčnaj dziejnaściu. Padčas vybarčych kampanij hramadzkaja arhanizacyja maje prava vyłučać nahladalnikaŭ na ŭčastki — mieć nievialički kantrol nad pracesam. Tamu va ŭładaŭ i źjaviłasia patreba pravieści «začystku». Pryčym udar nanosicca pa klučavych, upłyvovych.
«NN»: Jakim čynam pavinien być vyznačany kandydat ad demakratyčnych siłaŭ na prezydenckija vybary 2006 h.?
A.Ł.: Nia tak, jak było padčas apošniaj prezydenckaj kampanii. Hałoŭny niedachop — tady my nie damovilisia pra praceduru abrańnia.
AHP budzie vyłučać kandydata na prezydenckija vybary 2006 h. Ale my budziem heta rabić znoŭ ža praz praceduru. I na pieršym etapie moža być niekalki patencyjnych «kandydataŭ u kandydaty». Łava takich pretendentaŭ u nas doŭhaja. Idealny varyjant — praviadzieńnie t.zv. papiarednich vybaraŭ. Da čaho heta pryviadzie, my pakul nia viedajem. Kali plonu nia budzie, tady partyja vystavić kandydata samastojna.
«NN»: Kali takim kandydatam stanie Anatol Labiedźka, jakimi buduć hałoŭnyja punkty jahonaj platformy?
A.Ł.: Kali heta budzie kandydat ad AHP, nia treba budzie prydumlać prahramy. U nas jość ekanamičnaja prahrama, prajekty pensijnaj reformy, reformaŭ žyllova-kamunalnaj haspadarki, padatkova-biudžetnaj systemy, armii.
«NN»: Napiaredadni minułych prezydenckich vybaraŭ apazycyja straciła šerah lideraŭ. Ci moža znoŭ uźniknuć fizyčnaja niebiaśpieka dla hałoŭnych apanentaŭ režymu?
A.Ł.: Nas heta zakranaje najbolš, bo Karpienka, Zacharanka i Hančar byli siabrami AHP. Adnym z hałoŭnych vynikaŭ kampanii «Chočam viedać praŭdu» stałasia toje, što my spynili «kanvejer śmierci». Ale z patencyjnym kandydatam moža zdarycca ŭsio što zaŭhodna: jon moža źniknuć, pamierci, praź dziaržaŭnyja ŚMI jaho mohuć pradstavić jak «narkamana» ci «kryminalnika». Razam z tym my razumiejem: kab «raskrucić» kandydata, jaho kamandu i prahramu, treba čas. Daviadziecca ryzykavać.
Hutaryŭ Siarhiej Jorš