Stvaralnik padziemnaj dziaržavy
№ 18 (280), 17 traŭnia 2002 h.
Stvaralnik padziemnaj dziaržavy
Instytut nacyjanalnaj pamiaci — Kamisija pa vyvučeńni złačynstvaŭ suprać polskaje nacyi — byŭ stvorany 18 śniežnia 1998 h. U jahonyja zadačy ŭvachodzić systematyzacyja i vyvučeńnie dakumentaŭ orhanaŭ dziaržaŭnaj biaśpieki kamunistyčnaj Polščy 1944—1989 h., daśledavańnie nacysckich i kamunistyčnych złačynstvaŭ. Instytut zajmajecca i adukacyjnaj dziejnaściu, a taksama daje mahčymaść asobam, na jakich kamunistyčnyja specsłužby źbirali daśje, aznajomicca z hetymi dakumentami. Siadziba Instytutu — Pałac Spraviadlivaści ŭ Varšavie. Pa ŭsioj krainie dziejničajuć 10 adździełaŭ Instytutu i 8 jahonych pradstaŭnictvaŭ. Staršyniom Instytutu z červienia 2000 h. źjaŭlajecca prafesar Lean Kieres.
Tečki z nadpisam “Bartašeŭski” ŭ archivie Instytutu nacyjanalnaje pamiaci zajmajuć 15 pahonnych metraŭ adzinak zachavańnia, pryčym dostup jon pakul atrymaŭ tolki da 1/15 častki hetaha specsłužbaŭskaha “bahaćcia”. Chto ž taki prafesar Bartašeŭski? Jon byŭ viaźniem Aśviencymu, supracoŭnikam Hałoŭnaj kamendatury Armii Krajovaj i adnym sa stvaralnikaŭ Rady dapamohi žydam u druhuju suśvietnuju. Paśla vajny Bartašeŭski zrabiŭsia aktyvistam Polskaj sialanskaj partyi. Ad 50-ch Bartašeŭski braŭ aktyŭny ŭdzieł u žyćci roznych katalickich arhanizacyjaŭ, lehalna pracavaŭ u katalickim tydnioviku “Tygodnik Powszechny” i tajemna — na radyjo “Svabodnaja Eŭropa”, čytaŭ lekcyi ŭ Lublinskim katalickim universytecie. I praz usie paślavajennyja hady jaho znoŭ i znoŭ kidali ŭ turmu.