Na 100 000 da zamka Radziviłaŭ prymalavali… pravasłaŭnyja kryžy — fota
Pres-sakratar Nacbanka pra heta daviedaŭsia ad žurnalistaŭ.
Kupiura 2005 hoda vypusku. Malunak na joj padpisany Napaleonam Ordaj.
Nad zamkam Radziviłaŭ — pravasłaŭny kryž.
Malunak Napaleona Ordy. Na im kryža niama.
Malunak Napaleona Ordy. Na im kryža niama.
Niaśvižski pałac na starym fotazdymku.
Banknota naminałam 100 tysiač rubloŭ była ŭviedzienaja ŭ abaračeńnie siem hadoŭ tamu — 15 lipienia 2005 hoda. Adnak tolki dniami naš pilny cłuchač ź Niaśviža zaŭvažyŭ siensacyju: na advarocie banknoty na zamkavych viežach prymalavanyja… pravasłaŭnyja kryžy!
Choć siarod kniazioŭ Radziviłaŭ nie było pravasłaŭnych! Kryžy dobra vidać navat prostym vokam — praviercie zaraz! Choć u aryhinale, na malunku Napaleona Ordy, zroblenym 26 lipienia 1876 hoda, dobra bačnyja radziviłaŭskija arły. Pra heta paviedamlaje «Jeŭraradyjo».
Dziŭna, ale, u Nacbanku kryžy… nikoli nie zaŭvažali. Zhadžajecca niešta nieaficyjna patłumačyć Anatol Drazdoŭ, jaki 14 hadoŭ adpracavaŭ pres-sakratarom hałoŭnaha banku krainy, ale ciapier užo maje inšuju pracu. Spadar Anatol paćviardžaje, što pra kryžy ŭ Nacbanku havorka nikoli nie zachodziła.
Anatol Drazdoŭ: «Upieršyniu čuju! Voś vy skazali — treba budzie pajści pahladzieć hetuju kupiuru. U toj čas, kali ja pracavaŭ u Nacyjanalnym banku, takoje pytańnie nichto nie zadavaŭ. Nichto na ich uvahi, na hetyja kryžy, nie źviartaŭ».
Nacbank trymaje ŭ tajamnicy imiony mastakoŭ, jakija pracujuć nad banknotami. Anatol Drazdoŭ: «Viedajecie, heta ličycca tajamnicaj, dziaržaŭnaj — proźviščy mastakoŭ, jakija pracujuć nad banknotami. Takaja infarmacyja zakrytaja, i nie tolki ŭ nas, a ŭ šmat jakich krainach — dziela biaśpieki hetaha čałavieka».
U kožnym razie, vinavacić mastaka albo niekaha kankretna nie vypadaje, bo lubaja kupiura prachodzić šmatstupienievuju sistemu ŭzhadnieńniaŭ. To bok, pramarhaŭ (ci śpiecyjalna nie zaŭvažyŭ) nie niechta adzin, a Nacbank u cełym.
Anatol Drazdoŭ: «Luby ŭzor novaj banknoty zaćviardžaje praŭleńnie Nacyjanalnaha banka. U Nacyjanalnym banku jość padraździaleńnie, jakoje pa zadańni kiraŭnictva banka pracuje nad banknotaj. Paśla taho, jak źjaŭlajecca ŭzor, malunak — jon zaćviardžajecca kiraŭnictvam Nacbanka. Paśla čaho staršynia praŭleńnia stavić na hetych uzorach svoj podpis — i jany robiacca zakonnym srodkam płaciažoŭ. Heta kali karotka, nasamreč pracedura daŭžejšaja».
Pytajemsia ŭ Anatola Drazdova, ci realna heta — vypravić niešta na kupiury, jakaja ŭžo daŭno znachodzicca ŭ abaračeńni. Spadar Anatol pryvodzić u prykład kupiuru naminałam 50 tysiač rubloŭ. Pavodle starych praviłaŭ arfahrafii na joj značyłasia «piaćdzJesiat tysiač», ale kali praviły źmianilisia, na banknotach vypravili na «piaćdzJasiat».
Anatol Drazdoŭ: «Kali vyrašana niešta źmianić — ci ŭ napisańni niejkich słovaŭ, ci ŭ dyzajnie kupiury — prymajecca aficyjnaje rašeńnie, paśla čaho vypracoŭvajecca novy dyzajn ci mianiajecca napisańnie. Novy ŭzor nakiroŭvajecca na fabryku, dzie drukujucca hrošy. A jany mohuć drukavacca ŭ roznych krainach, bo ŭ nas niama svajoj vytvorčaści banknot. I prosta staryja kupiury buduć chadzić naroŭni z novymi da svajho fizičnaha znosu. Absalutna ničoha składanaha niama — 50 tysiač zamianili ž!»
Pieršy namieśnik staršyni Biełaruskaha sajuza mastakoŭ Ryhor Sitnica kaža, što pieramaloŭvać nacyjanalnuju kłasiku — malunak Napaleona Ordy — varvarstva.
Ryhor Sitnica: «Ni ŭ jakim razie! Heta varvarstva, inakš heta nazvać nielha! Niezaležna ad taho, pra što my havorym — pra hrošy, pra karcinu, pra kopiju karciny… Tvory Napaleona Ordy — heta nacyjanalnaja kłasika, i advolna jaje traktavać nichto nie maje prava, a tym bolš vulharna traktavać».
Cikava, a jak stavicca pravasłaŭnaja carkva da taho, što na zamku katalickich kniazioŭ Radziviłaŭ namalavali pravasłaŭnyja kryžy? U jeparchii nas nakiroŭvajuć pa kamientar da ajca Sierhija Lepina.
Ajciec Sierhij: «Viadoma, pavodle kanonaŭ, kryžy nie pavinny vyjaŭlacca na tych abjektach, jakija nie źjaŭlajucca carkvoju».
Adnak ajciec Sierhij nie ličyć, što na hetym malunku mastak niejak źniavažyŭ relihijny simvał. Ajciec Sierhij: «Kryž vyjaŭleny nie na kaniušni ci niejkim nieprystojnym miescy. My bačym, što nijakaha kiepskaha žadańnia ŭ aŭtara nie było, nie było žadańnia zrabić kryŭdu pravasłaŭnym. Mahčyma, niechta zapadozryć aŭtara ŭ advarotnym — što jon chacieŭ zrabić kryŭdu katalikam. Ale ja nie dumaju, što heta tak. Heta prosta, jak kažuć, aŭtar pierastaraŭsia».
Ajciec Sierhij vykazvaje mierkavańnie, što mastak, naadvarot, chacieŭ «zrabić pravasłaŭnym pryjemnaje».
Ajciec Sierhij: «Ja nie dumaju, što tut idzie havorka pra niejkuju niepavahu. Tut my možam zapadozryć aŭtara ŭ advarotnym — u žadańni zrabić nam pryjemnaje, kali tak možna vykazacca. Ale jasna, što vyjava ŭ takim vyhladzie nie moža pretendavać na histaryčnuju dakładnaść».
Kali budzie pryniataje rašeńnie vypravić chibu na kupiury, to daviadziecca źmianiać i piaredni bok, bo adkryty paśla restaŭracyi zamak vyhladaje ŭžo nie tak.