Kali ŭ Bruseli pačnuć pierakładać ź biełaruskaj?
Rejestar stračanych mahčymaściaŭ
U Berlinie pačynajucca ŭračystaści z nahody 50-hodździa Eŭraźviazu. Dla balšyni biełaruskaje hramady heta niešta takoje ž dalokaje, jak brazylski karnavał. Piša ŭ svaim błohu Alaksandar Kłaskoŭski.
U Berlinie pačynajucca ŭračystaści z nahody 50-hodździa Eŭraźviazu (dakładniej, Rymskaje damovy, što prakłała da jaho šlach). Dla balšyni biełaruskaje hramady heta niešta takoje ž dalokaje, jak brazylski karnavał.
A jak dobra ŭsio pačynałasia!
Musić, mała chto pamiataje, što etapny, perśpiektyŭny dakument — pahadnieńnie ab partnerstvie i supracy miž Biełaruśsiu i Eŭraźviazam — 12 hadoŭ tamu padpisaŭ nia chto inšy, jak małady prezydent Alaksandar Łukašenka.
Heta adbyłosia ŭ sakaviku 1995 hodu ŭ Bruseli. Kaniešnie, padrychtoŭčaja praca była zroblenaja zbolšaha ŭ daprezydenckuju eru, kali Eŭropa z nadziejaj hladzieła na demakratyčnaje abudžeńnie eks-savieckaj Biełarusi. U žniŭni 1992-ha byli ŭstalavanyja dyplamatyčnyja stasunki miž Mienskam dy EZ, tut pačaŭ pracavać ofis TASIS.
Usio skamiečyŭ referendum-96. Potym pajšło-pajechała. Abviaściŭšy narodu, što ŭ Eŭropie nas nichto nie čakaje, ułady kanalizacyjnymi metadami vykurvali ichnich ambasadaraŭ z Drazdoŭ. Nu a Brusel reahavaŭ na "elehantnyja pieramohi" žorstkimi rezalucyjami dy "čornymi śpisami".
Tym časam prapahanda liła krakadziłavy ślozy, spačuvajučy biednym palakam, letuvisam etc., što trapili ŭ toj vierałomny EZ niby ščupak u nierat. Usio heta dobra kłałasia na stereatypy saŭkovaha śvietapohladu, kruta zamiašanaha na ksenafobii dy antyzachodnictvie.
I siońnia eŭrapiejski vybar, skažam tak, nia jość biassprečnaj daminantaj ŭ śviadomaści našaj hramady. I heta miakka skazana. Kali sacyjolahi staviać alternatyvu — prymušajuć hipatetyčna vybirać miž abjadnańniem z Rasiejaj i ŭvachodžańniem u EZ, — lik 48,5:33,6 na karyść anšlusu!
Ja nie prapahanduju tut naiŭny eŭraentuzijazm. U zakidach na adras bruselskaj biurakratyi šmat słušnaha. Ale, pa-pieršaje, eŭrapiejski vybar nia varta atajasamlivaść z kankretnymi instytucyjami. Pa-druhoje, eŭraintehracyja, pry ŭsich svaich chibach, damahłasia za paŭstahodździa biassprečnych zavajoŭ. Čaho vartyja adny tolki adkrytyja miežy na tle prynižalnych čerhaŭ pierad zamiežnymi ambasadami ŭ nas!
I, va ŭsiakim razie, eŭraintehracyja nie pastaviła pad pahrozu suverenitet nivodnaje samaj małoj krainy. Adrozna ad toj "bratniaj intehracyi", jakuju stali nakidać biełarusam, kali było vyrašana, što naš narod vieści za cyvilizavanym śvietam niama čaho.
"U sensie stasunkaŭ z Eŭraźviazam apošniaje dziesiacihodździe — heta čas stračanych mahčymaściaŭ, — kaža mienski palitolah Andrej Fiodaraŭ. — My mahli b za hety čas atrymać vialikuju materyjalnuju dy intelektualnuju dapamohu. A siońnia navat prajekty TASIS zbolšaha zamarožanyja".
Fiodaraŭ upeŭnieny: startavyja mahčymaści Biełarusi byli macniejšyja, čym u šerahu ciapierašnich navabrancaŭ EZ.
Kaniešnie, zroblenuju ŭ hutarcy aficyjnaha kiraŭnika z karespandentam "Velt" zajavu, što naša kraina bolej za inšyja hatovaja da ŭviadzieńnia eŭra, varta ŭsprymać jak hiperbału. (Pamiatajecie: niamieckaje vydańnie hety kavałak nie dało, dyk BIEŁTA nahadała:) Vuń niadaŭna Eŭrapiejski centrabank adbrakavaŭ da lepšych časoŭ Litvu ź inflacyjaj 2,7% za hod. A ŭ nas, ličy, stolki ž nabiehła tolki za studzień — luty.
Ale ŭvohule Biełaruś u vypadku ŭstalavańnia tut demakratyčnaj systemy — ci nie idealny kandydat na ščylnaje partnerstva ź liku susiedziaŭ EZ. Dobra kiravanaja kraina biez etničnych dy kanfesijnych kanfliktaŭ, z adukavanym nasielnictvam, dastatkova kvalifikavanaj i dyscyplinavanaj pracoŭnaj siłaj — pieralik plusaŭ možna praciahvać.
A moža, Brusel voźmie nas na buksir, nie zvažajučy na hrymasy aŭtarytaryzmu? Jość takaja versija: maŭlaŭ, enerhietyčny aljans "suprać Kramla" moža stać dla EZ imperatyvam.
"My ŭsio ž nie Azerbajdžan i nie Kazachstan, — miarkuje Andrej Fiodaraŭ. — U hetym sensie my Eŭropie sapraŭdy nie patrebnyja da takoj stupieni, kab jana zapluščyła vočy na ciapierašnija palityčnyja paradki".
Na zdymku z archivu aŭtara: u Eŭraparlamencie. Na zadnim planie — kabiny synchronnych pierakładčykaŭ.