Hienplan Biełarusi kardynalna źmienić abličča krainy
Niekatoryja nasielenyja punkty źniknuć jak administracyjnyja adzinki, inšyja ž, naadvarot, atrymajuć bolš «vysoki» status. U vioskach i pasiołkach bolš nia buduć uzvodzić šmatpaviarchovyja budynki, a ŭ haradach pabudovy źmieniać vyhlad.
Z pačatku hoda ŭ krainie pačała realizoŭvacca maštabnaja prahrama — Hienieralny płan Respubliki Biełaruś, jaki vyznačaje, jak budzie raźvivacca kraina da 2015 hoda. Naprykład, niekatoryja nasielenyja punkty zniknuć jak administracyjnyja adzinki, inšyja ž, naadvarot, atrymajuć bolš «vysoki» status. U vioskach i nievialikich pasiołkach bolš nie buduć uzvodzić šmatpaviarchovyja budynki, a ŭ haradach pabudovy źmieniać svoj źniešni vyhlad. Praduhledžana stvareńnie chutkasnaj čyhunačnaj mahistrali, jakaja projdzie praz centr Biełarusi, ad miažy i da miažy. Tamu vyznačyć, jak budzie vyhladać Biełaruś praź niekalki hadoŭ, jakija kankretna źmieny ŭ architekturnaj, budaŭničaj, transpartnaj, sacyjalnaj, vytvorčaj śfierach haradoŭ, pasiołkaŭ, viosak i ahraharadkoŭ adbuducca, dapamoža adzin z raspracoŭščykaŭ hienpłana — Dzmitryj Siemiankievič, namiesnik dyrektara navukova‑prajektnaha respublikanskaha ŭnitarnaha pradpryjemstva «BiełNIIPhoradabudaŭnictva».
— Dzmitryj Iharavič, ci praŭda, što ŭ sielskaj miascovasci bolš nie buduć uzvodzić šmatpaviarchovych budynkaŭ? Tam źjaviacca novyja vidy damoŭ?
— Tak, u nievialikich nasielenych punktach nie buduć budavać šmatpaviarchovych damoŭ: nie bolš za čatyry pavierchi, a ŭ sielskaj miascovasci jašče nižej, tamu što ŭ vioskach nikoli nie było vysokich budynkaŭ. Tyja ž damy na vialikuju kolkaść kvater, jakija stajać tam z savieckich časoŭ, nie adpaviadajuć architekturnym i estetyčnym patrabavańniam. U sielskaj miascovasci budzie adnaŭlacca siadzibnaja zabudova — histaryčna heta bolš padychodzić dla Biełarusi.
— A ŭ horadzie?
U horadzie, kaniešnie, žyllo zastaniecca šmatpaviarchovym. Ale pryncyp jaho ŭźviadzieńnia stanie inšym. Na tych terytoryjach, dzie ŭžo źjavilisia budynki, novyja abjekty buduć budavacca tolki na asnovie kompleksnaha prajektavańnia — razam z parkoŭkami, zialonymi zonami, kali ŭzniknie patreba — škołami, mahazinami. Pryčym kompleks budzie različany tak, kab miesca i kamfortu chapiła ŭsim ludziam.
— Jak składziecca los «chruščovak»? Likvidujuć, jak u Maskvie?
— Fizična jany jašče «pratrymajucca» hadoŭ sorak, ale voś ekanamična jany znošanyja. Tam treba rabić ramonty, mianiać dachi, sistemy aciapleńnia. I sapraŭdy, u Maskvie chruščoŭki likvidujuć ŭvohule, i na ich miescach uzvodziać sučasnyja budynki, tamu što košt ziamli tam vielmi vysoki. U našaj krainie, naprykład u Minsku, zniščać chruščoŭki i na ich miescy budavać biznes‑centry, ofisy, sučasnyja žyllovyja kompleksy, mahčyma być taksama prybytkova. Ale ŭ nievialikich haradach, jak viadoma, heta zrabić składana. Miž tym, prablema ŭsio roŭna budzie vyrašacca indyvidualna dla kožnaha rajona.
— Vy vyznačyli, jakim šlacham treba razvivacca kožnamu nasielenamu punktu. Patłumačcie, kali łaska, što heta značyć.
— Naprykład, na Naračy nikoli nie źjavicca bietonny zavod, tamu što hety haradski pasiołak zaŭsiody ličyŭsia miescam adpačynku. Pa ŭsioj krainie my vyznačyli niekalki typaŭ rajonaŭ — staličny rehijon, urbanizavanyja rajony, sielskahaspadarčyja, rekreacyjnyja, asobnyja rajony (zabrudžanyja paśla avaryi na Čarnobylskaj AES). Rajony, dzie žyvie mienš za piatnaccać tysiač čałaviek, prapanavana rearhanizavać jak administracyjnyja adzinki. I naadvarot — sielskija i haradskija rehijony, dzie adznačajecca ekanamičny ŭzdym i jość pavieličeńnie kolkasci žycharoŭ, buduć uźviedzieny ŭ «vyšejšy» ranh.
U haradskich i sielskich nasielenych punktach, jakija adnosiacca da tak zvanaha «ŭrbanizavanaha» typu, buduć stvaracca ŭsie ŭmovy dla razvićcia navuka‑ jomistych technałohij, vytvorčasci pasłuh i tavaraŭ, stanaŭleńnia vyšejšych ustanoŭ adukacyi mižnarodnaha ŭzroŭniu. Niekatoryja z ich abjadnajucca ŭ tak zvanuju «voś urbanizacyi», jakaja prachodzić praz usiu krainu, pa linii ad Bresckaj da Viciebskaj vobłasci. «Staŭka», takim čynam, budzie rabicca na ekanamičnaje razvićcio «vosi» — takich haradoŭ, jak Brest — Biełaaziersk — Baranavičy — Barysaŭ — Orša. Adnak heta nie značyć, što ŭ inšaj miascovasci ekanamičnaha razvićcia rajonaŭ nie budzie — hienpłan vyznačyŭ najbolš paśpiachovyja vidy haspadarčaj i ekanamičnaj dziejnasci dla kožnaha rehijona asobna. Takim čynam, rekreacyjnyja Maładziečna, Navahrudak, Brasłaŭ i Miadziel buduć razvivać turystyčnuju infrastrukturu, pryrodaachoŭnyja Stolin, Lepiel, Haradok dla ekanamičnaha rostu mohuć abjadnacca ŭ bujnyja pryrodaachoŭnyja kompleksy. U sielskahaspadarčych rehijonach akcent budzie rabicca na razvićcio ahraharadkoŭ, palapšeńnie ŭmoŭ pražyvańnia ŭ sielskaj miascovasci, stvareńnie sielskahaspadarčych vytvorčych pradpryjemstvaŭ i zaachvočvańnia ludziej žyć i pracavać u vioscy.
— Jak vyrašycca prablema razhruzki mahistralaŭ? Ci praciahniecca budaŭnictva novych daroh? Jak spravy z ramontam tras? Ci źjaviacca, jak i va ŭsioj Jeŭropie, asobnyja trasy dla viełasipiedystaŭ?
— Zaraz pačynajecca budaŭnictva šmatlikich abjaznych tras, daroh‑dubloraŭ, i (na hetym zrobleny vialiki akcent) kalcavych daroh u bujnych haradach, adbyvajecca rekanstrukcyja mastoŭ. Akramia taho, budzie praviedzieny ramont mižnarodnych i nacyjanalnych tras, na ich budzie pakładziena novaje pakryćcio.
Paviedamlaju, što vyrašajecca i prablema arhanizacyi ruchu dla viełasipiedystaŭ. Siońnia jany jeździać pa adnoj darozie razam z aŭtamabilami . Viadoma, heta vielmi niazručna, a časam pryvodzić da avaryjnych situacyj. Tamu kožnaja vobłaść prystupiła da raspracoŭki ekśpierymientalnych prajektaŭ pa arhanizacyi ŭmoŭ dla biaśpiečnaj darožnaj jazdy na viełasipiedzie. Prajekty vyznačać, jakim čynam abmiežavać ruch aŭtamabilaŭ ad ruchu viełasipiednaha, a taksama i hužavoha transpartu. Kožnaja vobłaść «voźmie» pa adnamu horadu, dzie i buduć realizavany idei prajekta.
Asobnyja miescy dla viełasipiedystaŭ i hužavoha transpartu pavinny być stvorany ŭ radyusie 15—17 kiłamietraŭ la nasielenych punktaŭ z kolkaściu žycharoŭ bolš za sto čałaviek. Takija darožki źjaviacca i na mižnarodnych trasach, što prachodziać praź miescy adpačynku i azdaraŭleńnia.
Skažu taksama, što prahrama hienpłana aryjentavana na stvareńnie kamfortu pražyvańnia i pieramiaščeńnia pa miascovasci dla ŭsich, a asabliva — dla ludziej z abmiežavanymi mahčymaściami...
— Pandusy praciahnuć raźmiaščać la budynkaŭ...
— I nie tolki ich, my hladzim značna šyrej. Pad aznačeńniem «kamfort dla ludziej z abmiežavanymi mahčymaściami» my majem na ŭvazie palahčeńnie ŭmoŭ pražyvańnia i pieramiaščeńnie pa vulicach haradoŭ nie tolki dla tych asobaŭ, jakija majuć asablivasci ŭ fizičnym razvicci. Naprykład, maci z maleńkim dziciem, piensijanierka z sumkaj — taksama asoby z abmiežavanymi fizičnymi mahčymaściami. Tamu ŭźviadzieńnie pandusaŭ i nizkich bardziuraŭ — kropla ŭ mory. Naprykład, ruchajučysia pa praśpiektu, ludzi nie pavinny sutykacca z takimi prablemami, jak vysokija prystupki, albo naadvarot — ich adsutnaść.
A jašče da 2015 hoda płanujuć zareziervavać terytoryju pad budaŭnictva i rekanstrukcyju rehijanalnaj sietki aeraportaŭ. Takija terytoryi pad rehijanalnyja aeraporty vyznačany u rajonie Oršy, Barysava, Mazyra, Maładziečna, Naračy, Lidy, Pinska, Žłobina, Babrujska, Salihorska.
Taksama buduć abnoŭleny, dabudavany, uźviedzieny novyja aŭtamabilnyja i čyhunačnyja mahistrali pa ŭsioj krainie. Prynamsi, adbudziecca rekanstrukcyja transieŭrapiejskaha transpartnaha kalidora № 2, jaki prachodzić pa ŭčastku «vosi ŭrbanizacyi» (Ad Bresta da Oršy). Na im budzie stvorana vysakachutkasnaja čyhunka — ciahniki pačnuć kursavać pa joj z chutkaściu da 160 kiłamietraŭ u hadzinu. Taksama dakumientalna vyznačać terytoryju dla budaŭnictva rejkavaj darohi pa linii Brest—Minsk—Maskva. U budučym ciahniki stanuć chadzić pa joj z chutkaściu da 300 kiłamietraŭ u hadzinu!
Projdzie rekanstrukcyja aŭtamabilnych daroh Ždanovičy—Zasłaŭje, Zasłaŭje—Maładziečna, Skidal—Ščučyn. Pa homielskamu napramku na ŭčastku Puchavičy—Babrujsk taksama praviaduć madernizacyju darohi. Budzie abnoŭleny ŭčastak trasy Minsk—Mahiloŭ u rajonie Červień—Bierazino—Mahiloŭski aeraport. U kožnaj vobłasci źjaviacca novyja punkty propusku pry pierasiačenni miažy. Buduć naładžany chutkasnyja čyhunačnyja maršruty, jakija źviažuć Minsk z Brestam, Oršaj, Barysavam, Baranavičami. Učastki čyhunki pa napramkach Maładziečna—Vilnius i Asipovičy—Homiel buduć elektryfikavany.
— A jak spravy z ekałohijaj? Viadoma, što haspadarčaja dziejnaść čałavieka moža drenna ŭpłyvać na stan navakolnaha asiarodździa. I što budziem rabić z adchodami?
— Da 2015 hoda płošča asoba achoŭnych pryrodnych terytoryj pavialičycca z 7,9 pracenta da 9,3 pracenta. U Minsku i bujnych haradach adčyniacca pryjomnyja punkty, kantejniernyja parki, źjaviacca pierapracovačnyja zavody. Mini‑palihony adchodaŭ u sielskaj miascovasci buduć paetapna zamienieny centralizavanymi sistemami zboru i vykarystańnia śmiećcia. U pieršuju čarhu, hetyja ekałahičnyja mierapryjemstvy zakranuć pryrodnyja zony.