Taniec maleńkich lebiedziaŭ

U Maskvie pamior były vice-prezident SSSR Hienadź Janajeŭ. Piša Vital Taras.

U Maskvie na 73 hodzie žyćcia ŭ vyniku ciažkoj chvaroby pamior vice-prezident SSSR Hienadź Janajeŭ.

Hienadź Janajeŭ

Nie treba pravodzić apytanńnie na vulicach — biez taho jasna, što amal nichto, kamu niama tryccaci, nie skaža, kim byŭ hety čałaviek. Starejšyja ŭspomniać, badaj, tolki adno — kadry pres-kanfierencyi 19 žniŭnia 1991 h., padčas jakoj Janajeŭ ad imia samaabvieščanaha Dziaržaŭnaha kamiteta pa nadzvyčajnaj situacyi paviedamlaje pra adchileńnie ad ułady prezidenta Harbačova «pa stanie zdaroŭja». Pamiatajuć nie stolki sam tekst zajavy, kolki niaŭpeŭnienyja pavodziny «vykanaŭcy abaviazkaŭ prezidenta». U Janajeva zryvaŭsia hołas, niervova dryžali ruki. Pierad miljonami telehledačoŭ adrazu sam saboj paŭstaŭ vobraz: ruki dryžać nie tolki ŭ hekačepistaŭ, ułada voś-voś vypadzie z ruk kamunistyčnaj partyi. Heta byŭ niesumnienny pačatak jaje kanca.

Janajeŭ siarod inšych siabroŭ HKČP trapiŭ u Matroskuju Cišyniu za ŭdzieł u sprobie dziaržpieravarotu, vyjšaŭ na volu pa amnistyi Dumy ŭ 1994-m.

Jon naradziŭsia ŭ 1937-m hodzie, skončyŭ Horkaŭski sielhasinstytut, potym zrabiŭ karjeru pa kamsamolskaj linii. Z 1986 hoda uznačalvaŭ VCSPS (Usiesajuzny centralny saviet prafsajuzaŭ). Pra savieckija prafsajuzy rapaviadali aniekdoty. Naprykład, žartam žahnalisia, niby ad niačyścika, usklikajučy: «VCSPS! VCSPS!» Harčycu ŭ rabočych stałoŭkach nazyvali nie inakš, jak «prafsajuznym miodam». Inakš kažučy, prafsajuzy nie ŭsprymalisia jak niešta surioznaje ni ŭ narodzie, ni ŭ namienkłatury. Choć prafuźnioski płacili ŭsie, i arhanizacyja hetaja była samaj bahataj paśla partyi. Kirujučyja pasady ŭ savieckich prafsajuzach ličyłasia čymści nakštałt siniekury. Adnoj z hałoŭnych jakaściaŭ dla prafbosaŭ było ŭmieńnie šmat vypić i dahadzić vysokamu načalstvu (Treba ž było zabiaśpiečvać jakasny adpačynak dla jaho ŭ prafsajuznych «zdravnicach»).

Sa svajho boku, partyjnaje načalstva nikoli nie sumniavałasia ŭ łajalnaści prafsajuznych lideraŭ. Nie sumniavaŭsia i Harbačoŭ u absalutnaj łajalnaści Janajeva, kali taho vyłučali na pasadu vice-prezidenta. A darma. Pasłužlivaść i liślivaść — zusim nie harantyja viernaści.

Jasna, što jon trapiŭ u histaryčnyja daviedniki i padručniki vypadkova, jak toj Poncki Piłat u jevanhielski Simvał viery. Choć bijahrafija Janajeva vyhladaje dosyć typovaj.

Mižvoli ŭspomniŭsia niadaŭni prafsajuzny źjezd u Biełarusi, na jakim vystupiŭ Alaksandr Łukašenka. Zrazumieła, vybar placoŭki dla pačatku pieradvybarčaj kampanii (i zajavy pra «vorahaŭ narodu») byŭ zusim nievypadkovym. Lider FPB Leanid Kozik, jak i mnohija prafbosy da jaho, ničym asablivym nikoli nie vyłučaŭsia, prynamsi na rolu samastojnaha palityka nikoli nie pretendavaŭ. Važnaść absalutnaj łajalnaści kiraŭniku dziaržavy i treba było, napeŭna, davieści da ŭsioj namienkłatury. A zaadno lišni raz padkreślić viernaść ciapierašniaj ułady savieckim tradycyjam.

Nu, a što tyčycca historyi z HKČP i baletam «Lebiadzinaje voziera» , jakuju ŭ dzień pieravarotu krucili pa ŭsich kanałach CT, dyk historyja, jak viadoma, vučyć tolki adnamu — jana ničomu nikoha jašče nie navučyła.

Kamientary da artykuła