Ad «Troch čarapach» pierad AMAPam da ŭrokaŭ hitary. Pit Paŭłaŭ vučyć biełarusaŭ hrać
Charyzmatyčny hitaryst NRM u emihracyi nie rastvaryŭsia ŭ nastalhii pa staroj biełaruskaj rok-scenie: jon stvaryŭ škołu «Hrajem», pakazvaje, jak hrać biełaruskija pieśni, źbiraje biełaruskuju muzyčnuju terminałohiju i pierakonvaje, što muzyka — nijaki nie dar dla abranych.
Usie ludzi musiać hrać i śpiavać. Prynamsi, biełarusy», — kaža Paŭłaŭ. «Štodzień» parazmaŭlaŭ z muzykam pra toje, navošta biełarusam svaje pieśni, svaje hitarysty i ŭłasnaja muzyčnaja mova.
— Raskažycie, kali łaska, pra prajekt «Jak hrać hetuju pieśniu»? Kali źjaviłasia ideja?
— Usio pačałosia ŭ 2020‑m hodzie, kali za muzyku pačali aryštoŭvać. Ja pačaŭ stvarać takuju inicyjatyvu «Jak hrać hetuju pieśniu». Zrabiŭ niekalki videainstrukcyjaŭ i vykładaŭ ich praź internet. Spačatku ja zrabiŭ instrukcyju na «Try čarapachi», potym na «Mury», potym na «Pieramien» na rasiejskaj movie, bo heta byli, ja liču, hałoŭnyja pieśni pratestu.
Tady, na chvali pratestaŭ, ja pačaŭ zdymać šmat videa. Niešta paśpieŭ, niešta nie. Ja sprabavaŭ zaprašać da siabie najviadomiejšych našych biełaruskich muzykaŭ, kab jany pakazvali, jak hrać ich viadomyja pieśni ŭ sproščanym varyjancie, kab kožny moh padchapić. Tady heta vyklikała nievierahodny rezanans, nievierahodnuju padtrymku, ludzi zadavali pytańni, hladzieli, źviartalisia da mianie.
«Praz dva-try ŭroki čałaviek moh hrać dźvie-try pieśni»
— A kali ŭ vas źjavilisia vučni? I jak pabudavany navučalny praces?
— Usio žyćcio ŭ mianie byli vučni. Prosta ludzi źviartalisia da mianie, prychodzili. Jany dzielacca na try katehoryi. Pieršaja katehoryja — dzieci: «Navučycie hrać dzicionka z nula». Druhaja katehoryja: «Pakažy, jak hrać voś hetuju pieśniu, mienavita voś hetuju pieśniu N.R.M., voś hetaje soła, jak ty hraješ niejkuju virtuoznuju składanuju reč». I treciaja katehoryja — heta majstar-kłasy. To bok jość ludzi, jakija ŭžo dobra hrajuć, umiejuć mnohaje, ale ja baču, što tam možna niejkija vuzkija miescy pašyryć, što možna lohka za niekalki ŭrokaŭ čałavieka na inšy ŭzrovień pieravieści.
U mianie źjaviłasia maja ŭłasnaja mietodyka, nidzie nie padhledžanaja. Ja pačynaju ź dziećmi, kab užo praz dva-try ŭroki čałaviek moh hrać dźvie-try pieśni, kab u jaho źjaviŭsia repiertuar i praha hrać dalej navat bieź mianie. My pačynajem adrazu ad śpiavańnia i hrańnia piesień.
Škoła «Hrajem»: Varšava, anłajn i Patreon
Ja ciapier žyvu ŭ Varšavie, daju ŭroki afłajn: prosta ludzi zapisvajucca i prychodziać da mianie. Jano nie vielmi tanna dla našych ludziej, jakija ŭ «pierachodnym» stanoviščy, moža, i nie tanna. Ale i nie doraha pa varšaŭskich mierkach.
Jość taksama anłajn-uroki. U mianie dosyć dobra ŭžo arhanizavany huk, dobra čuvać, vielmi dobraja kamiera. To bok na tym baku ja vydatna mahu tłumačyć, pakazvać, usio čutna, usio bačna.
I jość jašče treciaja forma, zaraz ja aktyŭna jaje napaŭniaju. U mianie jość Patreon. Ja tudy vykładaju mietadałahičnyja materyjały ŭ vyhladzie elektronnych tabułaturaŭ, PDF. Heta toje, pa čym ja sam vučyŭsia kaliści, pieśni razvučvaŭ, maje ŭłasnyja aŭtarskija apisańni, jakija vyhladajuć časam navat jak litaratura.
Maja škoła maje nazvu «Hrajem». Zaraz heta słova ŭsie sprabujuć vykarystać, ale ja karystajusia słovam «Hrajem» užo, napeŭna, 15 hod, jak ja nazvaŭ jaje. Pa-biełarusku «Hrajem», a łacinkaj pišacca praz H: «H» vialikaja, «raj» maleńkimi, a potym «Em», «E» jak akord, «Em» — mi minor. «HrajEm» atrymlivajecca łacinkaj.
«Vielmi istotna zajhrać mienavita toje zapavietnaje»
Kali ja zajmajusia z vučniem indyvidualna, ja vybudoŭvaju kožny raz dla jaho. Ja nie prosta kažu: «Zrabi heta, heta, heta, ja pravieru». Nie, kožny raz my vyłučajem niešta kankretnaje, što, pa-pieršaje, pasuje dla hetaha čałavieka i dla hetaha vučnia, a pa-druhoje, što jamu samomu vielmi padabajecca. Vielmi istotnym źjaŭlajecca, kab była matyvacyja zajhrać mienavita toje, toje zapavietnaje, toje, što ŭnutry žadańniem siadzić, a nie toje, što nastaŭnik ličyć metazhodnym.
Zbornik biełaruskich muzyčnych terminaŭ
A jašče adzin prajekt, jaki ja zaraz raspačaŭ, ja raspačaŭ ad siabie, ale ja chaču, kab heta byŭ adkryty prajekt. Ja składaju zbornik biełaruskich muzyčnych terminaŭ, bo ŭ nas za hetyja hady skłałasia peŭnaja kolkaść muzyčnaj terminałohii, jakaja adroznaja ad rasijskaj, bo ŭ nas jość svaje ŭłasnyja nazvy dla ŭsiaho.
Naprykład: kuplet, prypieŭ, dadatkovy śpieŭ, drams — heta bubny, talerki. Dla ŭsiaho jość našyja słovy albo ahulnyja słovy ź Jeŭropaj.
«Uvieś były SSSR razam nie daŭ stolki hitarystaŭ, jak adna Biełaruś»
Važna, što biełaruskaja hitarnaja škoła znachodzicca na nievierahodna vysokim uzroŭni ŭ byłym Savieckim Sajuzie. To bok uvieś były SSSR razam nie daŭ stolki hitarystaŭ vyšejšaha ŭzroŭniu, jak adna Biełaruś.
Mahčyma, samym viadomym biełaruskim hitarystam źjaŭlajecca, moža, Uładzimir Tkačenka z «Pieśniaroŭ» i Pit Paŭłaŭ. Takoje ŭražańnie ŭ mianie. Moža, jašče Siarhiej Truchanovič z «Kramy». A inšyja imiony vielmi dla mianie znakavyja, ich nichto nie viedaje. Lonia Viarenič, Arkadź Jušyn, Siarhiej Ancišyn — heta hienii hitary. Hetych ludziej nichto nie viedaje, a chaciełasia b dać im hołas.
Heta ludzi, jakija, možna kazać, stvaryli savieckuju hitarnuju škołu, paŭpłyvali na jaje mocna, bo jany pačynali praktyčna ad nula.
Z kolkasnaj pieravahaj rasiejskaj kultury zmahacca možna adnym sposabam: pasprabavać pryciahnuć uvahu svaich, bo jakaść materyjałaŭ časam vielmi vysokaja.
«Ludzi nie vierać, što jano moža być takim prostym»
— A jak ludzi ŭvohule reahujuć na hetyja inicyjatyvy, ci jość zacikaŭlenaść?
— Zacikaŭlenaść nie prosta jość. Niama adboju! Adzinaje, što jość, — taki kompleks: «A, heta ž Pit Paŭłaŭ, jon, napeŭna, nam niedasiažny, jon niedasiažny, tamu što jon ža takaja zorka». Voś heta ludzi nie vierać, i heta pieraškadžaje.
I jość jašče adzin słoj: ludzi nie vierać, što jano moža być takim prostym, bo voś hetaja savieckaja adukacyja muzyčnaja, jana ŭsiu svaju moc pakłała na toje, kab davieści da zvyčajnaha čałavieka, što heta nie ŭsim dadziena, što heta dadziena niejkim niebažycharam. Što hrać, śpiavać, pisać muzyku — heta nie dla ŭsich.
«20—30 biełaruskich piesień treba navučycca hrać i śpiavać, kab heta było kodam»
«Nie, heta ž treba mieć talent…» Ja taksama vieru ŭ talent, ale ja talentam nazyvaju zusim inšy ŭzrovień. A voś bazavy ŭzrovień, pieršy ŭzrovień, uvachod — dla hetaha nie treba talent. Heta jak navučycca mašynu vadzić.
Uroki muzyki i malavańnia byli, ale byli farmalnyja. Samyja nieistotnyja pradmiety byli malavańnie i muzyka, a ja liču, što heta baza. 20—30 biełaruskich piesień treba navučycca hrać i śpiavać, kab heta było kodam.
Ja miarkuju, što śpiavać musiać usie ludzi. I što heta treba zrabić častkaj prosta školnaj adukacyi, luboj adukacyi, mastackaj. Na samym bazavym uzroŭni achop pavinien być 100%.
Usie ludzi musiać hrać i śpiavać, usie, kolki ich jość. Prynamsi, biełarusy.