Biełarus-vachtavik na Jamale stvaraje pieśni na biełaruskaj movie z dapamohaj ŠI. «Raniej muzyka była zakrytym kłubam. Niejrasietki adčynili hetyja dźviery z nahi»
Dźmitryj Jarmolič pracuje ŭ naftahazavaj śfiery: raniej na Alascy, ciapier na Jamale. Ale samarealizujecca jon u muzycy. Niejrasietki jon ličyć takimi ž instrumientami, jak sintezatar, fartepijana ci draŭlanyja łyžki.
Dźmitryj Jarmolič. Kałaž ilustracyjny, zhienieravany pry dapamozie štučnaha intelektu
Dźmitryj Jarmolič pracuje vachtavym mietadam u naftahazavaj halinie. Raniej jon pracavaŭ na naftavych abjektach u rajonie North Slope na poŭnačy amierykanskaha štata Alaska, potym — na Jamale i Vynhapuraŭskim radoviščy ŭ Jamała-Nienieckaj aŭtanomnaj akruzie.
Dźmitryj Jarmolič. Fota ź jaho instahrama
Dźmitryju 41 hod, jon žyvie ŭ Minsku, žanaty, maje dziaciej. Adnak paralelna z pracaj na buravych zajmajecca muzykaj. Ciapier jahony prajekt nazyvajecca «Vuž», mužčyna vypuskaje pieśni pa-biełarusku, stvoranyja pry dapamozie niejrasietak. Pra svaje ekśpierymienty mužčyna raskazvaje ŭ sacsietkach.
Jak na buravoj «rastavaŭ lod»
Muzyčnaja historyja Dźmitryja Jarmoliča pačałasia zadoŭha da «Vuža» i niejrasietak. Pad psieŭdanimam D-i-medroL Jarmolič vypuskaŭ asobnyja liryčnyja treki. Jašče ŭ vieraśni 2017 hoda jon apublikavaŭ na YouTube rolik «Bur idiot» — parodyju na tahačasny chit hurta «Hriby» «Tajet lod». U kadry rabotniki ŭ śpiecvopratcy tančać na fonie buravoj ustanoŭki, a znajomy refren pieratvarajecca ŭ pieśniu pra vachtu i bureńnie. Rolik tady šyroka razyšoŭsia pa sacsietkach, supołkach i videapłatformach.
Novy prajekt «Vuž», jaki źjavicca praz vosiem hadoŭ, absalutna adroźnivajecca ad usiaho, što Dźmitryj rabiŭ papiarednie. Materyjałam dla tvorčaści stała biełaruskaja mova, mifałohija i historyja.
Spačatku zrabiŭ vyhlad, što vypadkova znajšoŭ biełaruski chit
Pieršy trek novaha prajekta na biełaruskaj movie Jarmolič apublikavaŭ u śniežni 2025 hoda. Ale adrazu nie pryznaŭsia, što maje da jaho dačynieńnie. Jon vykłaŭ niekalki rolikaŭ tak, nibyta vypadkova znajšoŭ nieviadomuju biełaruskuju muzyku i ciapier dzielicca adkryćciom:
«Biełaruś ulataje ŭ čarty 2026 hoda! Čuli hety huk? Heta kali prodki kačajuć nie horš za topavych dydžejaŭ. Etnafuturyzm, jaki my zasłužyli. Honar za našych».
U inšych videa zachaplaŭsia spałučeńniem biełaruskaj muzyki i tradycyjnych instrumientaŭ z kłubnymi bitami:
«Biełaruskaja muzyka moža nastolki razryvać. Ja prosta ŭ šoku».
Pryjom spracavaŭ. Pad rolikami źjavilisia sotni pieravažna stanoŭčych kamientaroŭ:
«Jak pryjemna čuć rodnuju movu».
«Na rodnaj movie — budu słuchać usio žyćcio. Dziakuj vialiki».
«Murašy pa skury. Pieśnia — ahoń!»
«Boža, jak choraša. Naša, biełaruskaje».
Traplalisia i skieptyčnyja vodhuki — u tym liku zdahadki, što muzyka zhienieravanaja. Tym nie mienš, adzin z rolikaŭ za sutki sabraŭ kala 200 tysiač prahladaŭ.
Tolki paśla hetaha Jarmolič raskryŭ karty: Vuž — jahony ŭłasny prajekt. Pavodle aŭtara, jon sam napisaŭ tekst i prompty, a muzyku i vakał atrymaŭ pry dapamozie niejrasietki.
«Zaŭsiody chaciełasia zrabić niešta hodnaje pa-biełarusku, kab možna było słuchać u mašynie, kab kačała. I ja baču, što vam taksama zajšło», — rastłumačyŭ jon.
«Biełaruski kod u ličbavym huku»
TikTok Jarmolič pačaŭ aktyŭna vieści mienavita dziela raźvićcia «Vuža». Ciapier u jaho kala 5400 padpisčykaŭ. Svaju muzyku jon apisvaje tak:
«Biełaruski kod u ličbavym huku. Najlepšy modern folk i ethno house dla tvaich dynamikaŭ».
Słuchačy radujucca samoj prysutnaści biełaruskaj movy ŭ sučasnaj tancavalnaj muzycy, ale pieryjadyčna zaŭvažajuć pamyłki ŭ vymaŭleńni i naciskach. Jarmolič spakojna prymaje zaŭvahi, ale časam i adkazvaje chiejtaram.
Adznačym, što hienieratary muzyki značna lepš pracujuć z anhlijskaj i rasiejskaj movami, čym ź biełaruskaj. Jany mohuć miechanična pračytać litaru, pamylicca z naciskam abo zrabić frazu fanietyčna nienaturalnaj. Tamu zhienieravanyja pieśni časta mohuć rezać słych tym chto dobra vałodaje biełaruskaj movaj.
Ad kachańnia da Bahnika i Rahniedy
Pastupova prajekt vyjšaŭ za miežy niekalkich tancavalnych piesień. Jarmolič pačaŭ ekśpierymientavać z žanočym vakałam, pierapracoŭvać tvory małaviadomych aŭtaraŭ i rabić biełaruskija viersii viadomych piesień. Siarod takich sprob byŭ i «Zialony vinahrad» Alaksandra Saładuchi.
Asobny kirunak — biełaruskaja mifałohija. «Vuž» stvaryŭ pieśni i niejravidea pra Bahnika, Łozavika i Aržavienika.
«Ja maksimalna sploŭ sučasny rytm žyćcia z našaj biełaruskaj mifałohijaj. Dadaŭ tudy, viadoma, kachańnie — jak uzajemnaje, tak i toje, što raździraje dušu na častki», — raspaviadaŭ aŭtar, pracujučy nad druhim albomam.
U lutym jon uziaŭsia za cykł pra lehiendarnych žančyn biełaruskaj historyi: Rahniedu, Nastaśsiu Słuckuju, Jeŭfrasińniu Połackuju. Pieśniu pra Rahniedu nazvaŭ «Kroŭ Połacka», a razam z muzyčnymi rolikami publikavaŭ karotkija histaryčnyja daviedki.
Jašče adna krynica siužetaŭ — padpisčyki. Jarmolič prapanuje im dasyłać asabistyja historyi, piša na ich asnovie biełaruskamoŭnyja pieśni i raicca nakont varyjantaŭ hučańnia. Heta stvaraje vakoł prajekta nievialikuju, ale davoli ŭciahnutuju supolnaść. Naprykład, pad trek «Viasielle» karystalniki zrabili kala 150 ułasnych rolikaŭ.
Piać albomaŭ za paŭhoda
Štučny intelekt dazvoliŭ Jarmoliču vypuskać muzyku z tempam, amal niemahčymym dla tradycyjnaha hurtu.
Tak, za paŭhoda jon vypuściŭ piać albomaŭ. Heta albom «Los» — 17 kampazicyj praciahłaściu bolš za hadzinu. Albom «Ja — Vuž» źmiaščaje 11 piesień. Paźniej da ich dadalisia «Biełaruskaja viasna», «Kropli na škle» i apošni žnivieński albom «Nulavy kiłamietr» z vaśmi trekaŭ.
Muzyka dastupnaja ŭ Spotify, Apple Music, «VK Muzykie», «Jandieks Muzykie» i na inšych servisach.
Aŭdytoryja «Vuža» akazałasia prykładna adnych hadoŭ z samim aŭtaram — i navat starejšaja. U Telegram-apytańni Jarmoliča amal pałova padpisčykaŭ byli starejšyja za 45 hadoŭ. Jašče 38% — va ŭzroście ad 35 da 44 hadoŭ. Maładziejšych za 25 hadoŭ akazałasia tolki čaćviora.
«Raniej muzyka była zakrytym kłubam»
Samaja vialikaja sprečka vakoł «Vuža» datyčyć chiba prava aŭtara naohuł nazyvać siabie muzykantam.
Jarmolič dobra viedaje hałoŭny paprok:
«Ty nie muzyka. Ty prosta katrynščyk, jaki krucić ručku štučnaha intelektu».
Jon adkazvaje, što kožnaje novaje pakaleńnie tvorcaŭ spačatku sutykałasia sa snabizmam. Na jaho dumku, niejrasietka — taki ž instrumient, jak hitara, fartepijana ci draŭlanyja łyžki:
«Jakaja roźnica, adkul stvarajecca huk, kali jon traplaje dakładna ŭ metu? Čym hienieracyja adroźnivajecca ad bitu, stvoranaha z čužych sempłaŭ, abo ad hołasu, vylizanaha i adciunienaha da niepaznavalnaści? Muzyka — heta toje, što ŭ ciabie ŭ dušy, toje, što prymušaje ruchacca».
Jarmolič nazyvaje ŠI «biaskoncaj hitaraj ź miljonami strun». Kab atrymać niešta vartaje, pavodle jaho, patrebnyja hust, nahledžanaść i ŭmieńnie pisać dakładnyja prompty:
«Pamyłka ŭ adnym słovie — i simfonija pieratvorycca ŭ kašu. Niejrasietka nie viedaje, navošta jana heta robić. Sens układaje čałaviek. Biez ruk i mazhoŭ ŠI vydaje tolki tonu syroha śmiećcia. Instrumient nie robić ciabie tvorcam — jon tolki maštabuje tvoj talent abo jaho adsutnaść».
Jarmolič bačyć u niejrasietkach demakratyzacyju talentaŭ. Raniej, razvažaje jon, dla zapisu treka patrabavalisia sotni dołaraŭ: asobna na bit, studyju, źviadzieńnie, masterynh i dystrybucyju. Ciapier dastatkova biaspłatnaha servisu abo padpiski za 10—15 dołaraŭ.
Peŭnyja razvahi Vuža vyhladajuć sprečnymi, naprykład, toje što niejrasietka za chviliny robić huk čyściejšym, čym prafiesijanały ŭ studyi za niekalki tydniaŭ. Jana moža chutka vydać technična efiektny vynik, ale nie zaŭsiody daje naturalnuju dykcyju, dakładnyja naciski, aryhinalnuju aranžyroŭku i mahčymaść kantralavać asobnyja elemienty zapisu.
Sumnieŭnaj vyhladaje i paralel pamiž hienieracyjaj cełaj pieśni i vykarystańniem sempłaŭ, aŭtaciunu abo elektronnych instrumientaŭ. U tradycyjnym pradakšnie muzyka ŭsio ž prymaje mnostva drobnych rašeńniaŭ — sam stvaraje abo adbiraje partyi, mianiaje harmoniju, rytm, tembr i strukturu. Karystalnik hienieratara taksama robić tvorčy vybar, ale stupień jaho kantrolu nad kančatkovym vynikam moža być istotna mienšaj. Narešcie, demakratyzacyja dostupu da stvareńnia muzyki nie harantuje pośpiechu. Kali pieśni stanovicca tanna i lohka hienieravać, pieravahu atrymlivajuć tyja, chto lepš vałodaje ałharytmami sacyjalnych sietak, maje hrošy na prasoŭvańnie abo zdolny bieśpierapynna vypuskać kantent. Tamu ŠI nie stolki likviduje muzyčnuju industryju ź jaje filtrami, kolki stvaraje novyja, užo płatformiennyja.
Tym nie mienš hałoŭnaja dumka Vuža zrazumiełaja: čałaviek biez muzyčnaj adukacyi i vialikich hrošaj upieršyniu atrymaŭ mahčymaść pravieryć svaju ideju ŭ amal hatovym huku.
«Raniej muzyka była zakrytym kłubam dla tych, u kaho jość załataja karta abo dobry pradziusar. Niama hrošaj na studyju — tvoj talent nam nie patrebny. Niejrasietki adčynili hetyja dźviery z nahi. Ciapier heta nie bitva hamancoŭ, a bitva idej».
Čamu niekatoryja niejrapieśni źbirajuć miljony
U jakaści dokazaŭ Jarmolič zhadvaje SDP, Sasha Komovich i AltVerse — prajekty, muzyka jakich całkam abo častkova stvarajecca z dapamohaj ŠI.
Najbolš paśpiachovy ź ich — SDP, jaki pieratvaraje kłasičnuju ruskuju paeziju ŭ sučasnyja pieśni. «Syṕ, harmonika!» na vierš Siarhieja Jasienina sabrała bolš za 4,3 miljona prasłuchoŭvańniaŭ u Spotify i kala 8,6 miljona prahladaŭ na YouTube. «Kakaja noċ! Ja nie mohu» maje bolš za dva miljony prasłuchoŭvańniaŭ u Spotify.
Sasha Komovich stała viadomaj dziakujučy niejraviersii «Rasskaži, Śniehuročka». U treka kala 2,5 miljona prasłuchoŭvańniaŭ u Spotify i 4,7 miljona ŭ YouTube Music.
Z AltVerse situacyja składaniejšaja. U sacsietkach hetamu prajektu časta prypisvajuć virusnuju afrasoŭł-viersiju «Papaoutai». Pieśnia sapraŭdy stała hłabalnym chitom i za pieršy miesiac sabrała bolš za 14 miljonaŭ prasłuchoŭvańniaŭ u Spotify.
Kali razvažać pra sakret takoha pośpiechu, to kožny z hetych prajektaŭ uziaŭ užo znajomy aŭdytoryi kulturny materyjał: vieršy Jasienina, navahodniuju pieśniu z savieckaha multfilma «Nu, pohodi!» abo suśvietny chit Stromae. Słuchaču nie treba znajomicca z historyjaj z nula, jon adrazu paznaje słovy ci miełodyju, ale čuje ich u niečakanym afarmleńni.
Druhi faktar — adzin vyrazny virusny trek. Masavuju aŭdytoryju pryvodzić adna pieśnia, jakaja traplaje ŭ karotkija videa, płejlisty i rekamiendacyi ałharytmaŭ.
U «Vuža» pakul inšaja situacyja, i ŭ jaho niama takich prahladaŭ.
Ale ŭ «Vuža» jość toje, čaho niama ŭ mnohich biezabličnych niejraprajektaŭ: paznavalnaja tema i žyvy aŭtar, jaki nie chavajecca za vydumanym piersanažam. Vachtavik z buravoj, jaki pamiž pajezdkami na Krajniuju Poŭnač piša pra Rahniedu, bałotnych duchaŭ i niaščasnaje kachańnie.
U adnym z rolikaŭ Jarmolič zadaje najbolš dakładnaje pytańnie:
«Kali ŭ ciabie zabrać skrypku, hitaru, fartepijana abo dostup da ŠI, ty zastaniešsia muzykam ci tvorcam? Ci ty prosta chłopiec z pałkaj, jaki ŭznaŭlaje čužoje? Sapraŭdnaja tvorčaść — u hałavie».
Tym časam słuchačy pakidajuć pad «Vužom» prostyja kamientary:
«Biełaruskaja mova — prosta supier».
«Vuž, ty moc! Kali skazać, što ad tvaich trekaŭ biaskoncaja asałoda, — heta budzie mała».
«Pastavili pieršy trek – i adrazu ŭ dziasiatačku! Tak zajšło, hnali pa trasie, dy z dobraj akustykaj, heta prosta advał boški! Dziakuj, bratka, za dobruju muzyku, a hałoŭnaje na našaj rodnaj movie!»
Chto jašče stvaraje biełaruskuju muzyku z dapamohaj ŠI
«Vuž» — nie pieršaja sproba prymusić niejrasietku śpiavać pa-biełarusku. Užo isnuje niekalki prajektaŭ, ale kožny vykarystoŭvaje technałohiju pa-svojmu: adzin kładzie na bity kłasičnuju paeziju, druhi ekśpierymientuje z falkłoram, treci pieratvaraje ŭ pieśni ŭłasnyja vieršy.
Najbolš padobny da «Vuža» — Setivir, ekśpierymientalny prajekt Alaksieja Kartyńnika. U jahonym katałohu — bolš za dziasiatak biełaruskamoŭnych trekaŭ, u tym liku «Rodny Fłoŭ», «Mužyk-biełarus», «Lacieli», «Kupała» i «Bitaja darožańka». Častka piesień zasnavanaja na narodnych tekstach i biełaruskaj kłasicy. Aŭtar adkryta raskazvaje pra vykarystańnie Suno i pakazvaje, jak paśla hienieracyi niekalki hadzin dapracoŭvaje materyjał uručnuju.
Samy papularny trek prajekta, «Rodny Fłoŭ», sabraŭ na YouTube kala piaci tysiač prahladaŭ, «Mužyk-biełarus» — kala 2,6 tysiačy. Heta značna mienš za virusnyja pakazčyki rolikaŭ «Vuža».
Jašče adzin cikavy prykład — Niejra-vakalny instrumientalny ansambl «Dryhviaty», stvorany Alaksandram Hurnikam. Sam aŭtar nazyvaje jaho «dziciačymi pieśniami dla darosłych na biełaruskaj movie». U płejliście — 18 kampazicyj: «Dryhva», «Praklony», «Nievialičkaje ščaście», «Sustreča», «Śvietapohlad movy» dy inšyja. U promptach biełaruskija cymbały, duda i žalejka sustrakajucca z fankam, fołk-mietałam, J-pop i K-pop. Ale «Dryhviaty» pakul zastajucca chutčej ekśpierymientam unutry Suno, čym samastojnym miedyjnym brendam.
Na miažy pamiž paŭnavartasnym prajektam i sieryjaj ekśpierymientaŭ znachodzicca Guslee Bel — «biełaruskija vieršy na bitach». U sacsietkach aŭtary publikujuć niejraapracoŭki i mešapy, adnak nie zaŭsiody možna dakładna vyznačyć, jakaja častka kankretnaj pracy stvoranaja ŠI, a jakaja — čałaviekam.
U lutym 2026 hoda prymusić niejrasietku śpiavać pa-biełarusku pasprabavała navat Nacyjanalnaja akademija navuk. Padčas dyskusii pra zdolnaść ŠI pracavać ź biełaruskaj movaj navukoŭcy prademanstravali zhienieravanyja pieśni. Adnak heta tak i zastałosia navukova-papularyzatarskim ekśpierymientam.