Novy hałaŭny bol Zachadu — aljans «Al-Kajdy» i chusitaŭ
Jemienskija chusity i samalijskaja «Aš-Šabab», jakich doŭhi čas padzialali relihijnyja supiarečnaści, abjadnalisia na asnovie nianaviści da ZŠA i Izraila. Ciapier hetaje supracoŭnictva moža pieratvarycca ŭ pahrozu dla adnaho z klučavych maršrutaŭ suśvietnaha handlu naftaj. Z padrabiaznaściami znajomić WSJ.
Jemienskija chusity. Fota: ohammed Hamoud / Getty Images
Adenski zaliŭ — adzin z klučavych marskich kalidoraŭ pamiž Blizkim Uschodam, Afrykaj i suśvietnymi rynkami. Na adnym jaho bierazie znachodzicca Jemien, dzie značnuju častku terytoryi kantralujuć chusity, na druhim — Samali, dzie dziejničaje źviazanaja z «Al-Kajdaj» hrupoŭka «Aš-Šabab». Ciapier hetyja dźvie siły, jakija raniej byli relihijnymi praciŭnikami, naładzili supracoŭnictva.
Sajuz z raźliku
Zbližeńnie tłumačycca pieradusim uzajemnaj vyhadaj. «Aš-Šabab», jakuju WSJ nazyvaje najbujniejšym i samym prybytkovym adhalinavańniem «Al-Kajdy», maje hrošy, ale imkniecca atrymać sučasnuju zbroju i technałohii. Chusity, jakija hadami atrymlivali ŭzbrajeńnie i padrychtoŭku ad iranskaha Korpusa vartavych isłamskaj revalucyi, mohuć heta prapanavać. Uzamien jany atrymlivajuć finansavańnie i mahčymaść zamacavacca na afrykanskim bierazie Adenskaha zaliva.
Heta asabliva važna praz stanovišča rehijona. Da vajny ź Iranam praz Adenski zaliŭ prachodziła 12% suśvietnaj nafty, jakaja pieravozicca moram. Kali b iranskija siły amal zakryli Armuzski praliŭ, hety šlach moh by stać alternatyvaj dla pastavak ź Blizkaha Uschodu. Adnak chusity padtrymali Tehieran i atakujuć rakietami i dronami źviazanyja z Saudaŭskaj Aravijaj tankiery ŭ Čyrvonym mory.
Jak adznačaje aŭtar, jašče niadaŭna sajuz chusitaŭ i «Aš-Šabab» zdavaŭsia niečym sa śfiery fantastyki: pieršyja pieravažna šyity, druhija — sunity. Ciapier relihijnyja supiarečnaści pieravažyła supolnaja varožaść da ZŠA i Izraila. Suviazi pamiž hrupoŭkami isnujuć prynamsi z 2023 hoda i pastupova pieraraśli z handlu zbrojaj u bolš šyrokaje vajennaje supracoŭnictva.
Adenski zaliŭ. Fota: Wikimedia Commons
Zbroja i navučańnie
«Aš-Šabab» sprabuje atrymać u Jemienie ŭ tym liku pieranosnyja zienitnyja rakiety, 107‑milimietrovyja «Kaciušy», snajpierskija vintoŭki Drahunava, udarnyja bieśpiłotniki, supraćtankavyja rakiety i amierykanskija prybory načnoha bačańnia. Nieviadoma, što mienavita z hetaha ŭžo trapiła ŭ Samali. Adnak u krasaviku 2025 hoda ZŠA źniščyli dva sudny bieź ściahoŭ, jakija išli ź Jemiena ŭ samalijskija vody z sučasnymi ŭzbrajeńniami.
Pastaŭki, pavodle WSJ, maskujucca pad zvyčajny handal. Padstaŭnyja jemienskija kampanii afarmlajuć zbroju jak mirnyja tavary i dastaŭlajuć u party, adkul jaje na chutkasnych katarach i rybackich sudnach viazuć praz zaliŭ. Hruzy vyhružajuć na słaba kantralavanym paŭnočnym uźbiarežžy Samali, a zatym adpraŭlajuć bajavym padraździaleńniam «Aš-Šabab» na poŭdni krainy.
Razam sa zbrojaj hrupoŭka atrymlivaje i novyja navyki. Nie mienš za 100 jaje bajcoŭ užo jeździli na navučańnie ŭ Jemien. AAN paviedamlała pra hrupy prykładna pa 30 čałaviek, jakich vučyli stralbie, supraćpavietranym apieracyjam i stvareńniu bolš śmiarotnych min-pastak. Sioleta adna z hrup praviała try miesiacy ŭ Saadzie, asvojvajučy zborku i kiravańnie bieśpiłotnikami. Chusickija instruktary taksama sami pryjazdžajuć u Samali.
Płacić za heta «Aš-Šabab» moža biez asablivych prablem. Pavodle amierykanskaj raźviedki, jana źbiraje nie mienš za $100 młn u hod — hałoŭnym čynam praz pabory z samalijskaha biźniesu, ludziej na błokpastach i ŭ porcie Mahadziša. Jašče adnoj krynicaj dachodaŭ stała samatužnaja zdabyča zołata ŭ harach Kał-Madau.
Baraćba za ŭźbiarežža Samali
Dla chusitaŭ ža, jak piša WSJ, hrošy mohuć być nie hałoŭnaj metaj. Ich cikavić prysutnaść u Samali, jakaja dazvoliła b nazirać za sudnachodstvam abapał Adenskaha zaliva. Adna ź idej — raźmiaścić z dapamohaj «Aš-Šabab» radary dla sačeńnia za karablami.
Dadatkovaje značeńnie hety płan atrymaŭ paśla taho, jak u śniežni Izrail pryznaŭ niezaležnaść Samaliłenda — rehijona, jaki abviaściŭ ab adździaleńni ad Samali ŭ 1991 hodzie. Tam znachodzicca stratehičny port Bierbiera ź vielmi doŭhaj uźlotna-pasadačnaj pałasoj, jakuju NASA kaliści navat arandavała dla avaryjnaj pasadki kaśmičnych šatłaŭ. Vajskovaja prysutnaść tam dała b Izrailu mocnuju pazicyju suprać chusitaŭ.
Chusity ŭžo pryhrazili atakavać lubuju izrailskuju prysutnaść u Samaliłendzie. A ŭ červieni ich delehacyja z čatyroch čałaviek pierapraviłasia ŭ Samali i dabrałasia da Džyliba — faktyčnaj stalicy terytoryj «Aš-Šabab». Pavodle raźviedvalnych źviestak, baki abmiarkoŭvali supraćdziejańnie izrailskaj aktyŭnaści ŭ Bierbiery, a chusity paabiacali bolš sučasnuju zbroju i navučańnie.
Port Bierbiera. Fota: Wikimedia Commons
Likvidacyja pasiarednika
Adnym z klučavych pasiarednikaŭ pamiž dźviuma hrupoŭkami byŭ 38‑hadovy samalijec Džybrył Jachja Ali pa mianušcy «Adnaruki». Prynamsi z 2023 hoda jon kursiravaŭ pamiž Samali i Jemienam, pradstaŭlaŭ intaresy «Aš-Šabab» i dapamahaŭ arhanizoŭvać pastaŭki zbroi. Chusity dali jamu kvateru ŭ Sanie i padrobleny jemienski pašpart.
U 2024 hodzie «Aš-Šabab» skiravała da jaho bolš vysokapastaŭlenaha pradstaŭnika šejcha Achmieda Ełmi Samatara, jaki pieradaŭ chusitam śpis patrebnaha ŭzbrajeńnia. Paśla aryštu Samatara jemienskimi ŭładami i jaho nastupnaha abmienu na pałonnych chusitaŭ Džybrył praciahnuŭ hetuju pracu.
12 lutaha Džybryła zabili rakietnym udaram kala jemienskaj Al-Hajdy: rakieta prabiła dach jaho Toyota Corolla i, nie vybuchnuŭšy, razrezała aŭtamabil. Jaho žonka pierad udaram vyjšła z mašyny adkazać na telefonny zvanok i vyžyła.
Dźvie amierykanskija krynicy paćvierdzili WSJ, što heta byŭ udar ZŠA, adnak Centralnaje kamandavańnie zajaviła, što apieracyju pravodzili nie amierykanskija vajskoŭcy, a CRU nie paviedamiła, ci mieła da jaje dačynieńnie.
Likvidacyja pasiarednika, adnak, nie spyniła supracoŭnictva: «Aš-Šabab» užo pryznačyła jamu zamienu ŭ Jemienie. ZŠA tym časam uzmacniajuć cisk na samu hrupoŭku: sioleta jany nanieśli pa jaje metach u Samali kala 40 avijaŭdaraŭ suprać 41 za ŭvieś 2025 hod.
U vyniku, jak adznačaje WSJ, toje, što pačynałasia jak uzajemavyhadny handal, pastupova nabyvaje stratehičny charaktar. «Aš-Šabab» atrymlivaje dostup da bolš sučasnaj zbroi i vajennych technałohij, a chusity — hrošy i patencyjny płacdarm u Afrycy. Ich supracoŭnictva stvaraje mahčymaść pahražać sudnachodstvu z abodvuch bakoŭ adnaho z najvažniejšych marskich kalidoraŭ śvietu.