U Šviecyi na vypadak vajny rychtujuć miesca dla pachavańnia paŭmiljona čałaviek
Šviecyja, jakaja bolš za dva stahodździ nie vajavała, rychtujecca da mahčymaj vajny. Pradumvajecca ŭsio da apošniaha. Miascovyja parafii pavinny praduhledzieć miesca dla pachavańnia da 5% nasielnictva krainy, a krematoryi praviarajuć, ci zmohuć pracavać pry adklučeńniach elektryčnaści.
Padčas vučeńniaŭ Aurora 26 u Šviecyi adpracoŭvali arhanizacyju pachavańniaŭ zahinułych u vypadku vajny. Fota: Jesper Pettersson / Försvarsmakten
Paśla zakančeńnia chałodnaj vajny Šviecyja ŭ značnaj stupieni admoviłasia ad sistemy «tatalnaj abarony», jakaja praduhledžvała ŭdzieł u abaronie krainy nie tolki armii, ale i hramadzianskich struktur.
Viartać hetuju sistemu, jak piša Le Monde, pačali paśla anieksii Rasijaj Kryma ŭ 2014 hodzie. Poŭnamaštabnaje ŭvarvańnie va Ukrainu praz vosiem hadoŭ paskoryła hety praces.
Častka adnoŭlenaj sistemy — padrychtoŭka da vialikaj kolkaści achviar vajny, u tym liku arhanizacyja pachavańnia zahinułych vajskoŭcaŭ i mirnych žycharoŭ. Raźlik zastaŭsia jašče z časoŭ chałodnaj vajny. Parafii pavinny mieć ziamlu, na jakoj u vypadku nieabchodnaści možna budzie pachavać da 5% nasielnictva krainy. Siońnia heta kala paŭmiljona čałaviek. Adnak heta nie prahnoz mahčymych strat. Ličba vykarystoŭvajecca jak aryjencir dla płanavańnia.
Mohiłkami ŭ Šviecyi zahadvaje Jevanhielična-luteranskaja carkva, niahledziačy na toje, što ŭ 2000 hodzie jana była adździelenaja ad dziaržavy. U krainie ŭ cełym ziamli nie brakuje, ale ŭ vialikich haradach za raz znajści terytoryi dla takoj kolkaści pachavańniaŭ značna składaniej.
Pry hetym miesca na mohiłkach — tolki častka prablemy. Nieabchodna arhanizavać sumiesnuju pracu carkvy, armii, palicyi, słužby pryzyvu, padatkovaha viedamstva i inšych struktur. Paśla pačatku poŭnamaštabnaj vajny va Ukrainie takoje ŭzajemadziejańnie stali rehularna adpracoŭvać na vučeńniach.
500 miachoŭ dla ciełaŭ
Adno ź ich prajšło ŭ pačatku maja na poŭnač ad Stakholma ŭ ramkach maštabnych vajskovych vučeńniaŭ Aurora 26, u jakich udzielničali 18 000 vajskoŭcaŭ z 13 krain. Vajskovy kanvoj pryvioz tudy 500 miachoŭ, jakija imitavali cieły zahinułych. Kab usio vyhladała jak maha bolš realistyčna, miaški abciažaryli bałastam i navat nadali im pach, padobny da pachu trupaŭ.
Kala sotni supracoŭnikaŭ carkvy adpracoŭvali praceduru pryjomu i pachavańnia zahinułych. Na kožnym miašku była tablička z danymi čałavieka. Imiony zanosili ŭ rejestry, paśla źviazvalisia z padatkovym viedamstvam, jakoje ŭ Šviecyi zajmajecca ŭ tym liku rehistracyjaj hramadzianskaha stanu.
Kali «zahinułym» byŭ vajskoviec sajuznaj krainy, treba było źviazacca ź jaje pasolstvam. Kali sałdat praciŭnika — ź Mižnarodnym kamitetam Čyrvonaha Kryža.
Paśla ŭsie 500 miachoŭ pakłali ŭ zahadzia vykapanyja tranšei, a miescy pachavańnia paznačyli draŭlanymi słupkami. Śviatar padychodziŭ da kožnaha draŭlanaha słupka, što paznačaŭ miesca spačynu, i pramaŭlaŭ: «Ty paŭ u bai za Šviecyju. Tvoj abaviazak vykanany, i tvaja achviara pryznanaja. Hetaje pachavańnie — vymušanaje i časovaje. Spačyvaj i čakaj tut».
Fota: Magnus Aronsson / svenskakyrkan.se
U takoj padrychtoŭcy bačać i sposab umacavać bajavy duch: vajskoviec pavinien być upeŭnieny, što ŭ vypadku ranieńnia abo hibieli pra jaho pakłapociacca. Nie mienš važna, kab i mirnyja žychary viedali: navat va ŭmovach vajny z zahinułymi buduć abychodzicca hodna.
Krematoryi biez elektryčnaści
U Šviecyi kala 86% pamierłych kremirujuć. U krainie pracujuć 56 krematoryjaŭ, i pry vialikaj kolkaści zahinułych nahruzka na ich moža rezka vyraści.
Pry hetym va ŭmovach vajny kremacyja budzie mahčymaja nie zaŭsiody. Naprykład, cieła nielha kremiravać, kali jość padazreńnie na vajennaje złačynstva i nieabchodna pravieści rasśledavańnie.
Šviedskaja fiederacyja mohiłak i krematoryjaŭ užo pravodziła sieminary pra toje, jak pracavać padčas kryzisu i vajny. A ŭ krematoryi ŭ Norčepinhu vyrašyli pravieryć heta na praktycy.
Adno z hałoŭnych pytańniaŭ — elektryčnaść. Za asnovu ŭziali dośvied Ukrainy, dzie jana moža źniknuć na šeść-vosiem hadzin, paśla źjavicca i znoŭ adklučycca. Ekśpierymient pavinien byŭ pakazać, ci možna ŭ takich umovach praciahvać kremacyju.
Vyniki akazalisia stanoŭčymi. Zaadno vyśvietliłasia, što chaładzilnyja kamiery mohuć zachoŭvać nieabchodnuju tempieraturu na praciahu 48 hadzin, kali nie adčyniać ich biez patreby.
Adnak padrychtoŭka da vajny prymušaje pierahladać navat rašeńni, jakija ŭ mirny čas vyhladajuć całkam razumnymi. Šviedskija mohiłki ciapier zakuplajuć mašyny i abstalavańnie, jakija pracujuć ad elektryčnaści. Va ŭmovach vajny i praciahłych adklučeńniaŭ śviatła raźličvać na ich budzie składana.
Mahiły, viadoma, možna kapać i ŭručnuju. Ale tady ŭźnikaje inšaje, całkam praktyčnaje pytańnie: ci chopić zvyčajnych rydlovak.