Architektara Šabunieŭskaha represavali za «złačynnaje budaŭnictva mosta» cieraz Sož. Tam i ciapier prablemy ź pierapravaj
Archiŭnyja publikacyi davajennaj presy dazvolili ŭstanavić farmalnuju pryčynu pačatku kryminalnaha pieraśledu vybitnaha homielskaha architektara Stanisłava Šabunieŭskaha. Padstavaj dla aryštu stała źniščeńnie mosta pryrodnaj stychijaj, jakoje savieckija ŭłady kvalifikavali jak śviadomy sabataž.
Stanisłaŭ Šabunieŭski. Fota: Wikimedia Commons
Jak piša krajaznaŭčy telehram-kanał «Pošuki staroha Homiela», raniej historyki mierkavali, što ŭłady mahli pryhadać Šabunieŭskamu znachodžańnie ŭ horadzie padčas antysavieckaha Strakapytaŭskaha miaciažu 1919 hoda abo pieraśledavali za šlachieckaje polskaje pachodžańnie. Adnak realnaj začepkaj staŭ inšy incydent.
Chalč i Vietka na karcie RKKA N-36 (V). Fota: telehram-kanał «Pošuki staroha Homiela»
Natatka pra padrychtoŭku da pabudovy Chalčanskaha mosta. «Paleskaja praŭda», 1927 h. Fota: telehram-kanał «Pošuki staroha Homiela»
U 1927 hodzie hazieta «Paleskaja praŭda» apublikavała natatku pra padrychtoŭku da budaŭnictva maštabnaha draŭlanaha mosta praz raku Sož kala miastečka Chalč u Vietkaŭskim rajonie. Abjekt byŭ uklučany ŭ piacihadovy płan darožnaha budaŭnictva BSSR. Dla jaho ŭźviadzieńnia narychtoŭvali piać tysiač chłystoŭ lesu (chłyst — śpiłavanaje dreva ź vierchavinaj, ačyščanaje ad sukoŭ), a na etapie prajektavańnia śpiecyjalisty nazirali za razvodździem dla vyznačeńnia aptymalnaha miesca sudnachodnych pralotaŭ i strumienienakiroŭnych dambaŭ.
Niahledziačy na praviedzienuju padrychtoŭku, uviesnu 1929 hoda hatovy Chalčanski most byŭ całkam źniesieny mocnaj pavodkaj. Prakuratura pačała rasśledavańnie kryminalnaj spravy ab «złačynnaj pabudovie mosta». Vinavatych vinavacili ŭ śviadomym sabatažy i naniasieńni škody narodnaj haspadarcy, što całkam adpaviadała palityčnamu klimatu pačatku 1930‑ch hadoŭ u SSSR i masavym pracesam nad tak zvanymi «škodnikami».
Natatka pra zakančeńnie spravy pa «złačynnaje budaŭnictva mosta» cieraz Sož. «Paleskaja praŭda», 9 lutaha 1931 h. Fota: telehram-kanał «Pošuki staroha Homiela»
U lutym 1931 hoda prakuratura dała spravazdaču ŭ presie ab zaviaršeńni śledstva. Da adkaznaści pryciahnuli cełuju hrupu śpiecyjalistaŭ: inžynieraŭ Paŭłava, Pastuchova i Kupryjanava, technikaŭ Jeŭłampjeva i Lisiova, darožnych inśpiektaraŭ Narmanskaha i Valfsona.
Hałoŭnym abvinavačanym staŭ ich niepasredny kiraŭnik — akruhovy inžynier Stanisłaŭ Šabunieŭski.
Apory razburana mosta cieraz Sož na niamieckim aerafotazdymku. 22 kastryčnika 1943 h. Fota: telehram-kanał «Pošuki staroha Homiela»
U tym ža lutym 1931 hoda Šabunieŭski byŭ upieršyniu aryštavany orhanami ADPU. Praz peŭny čas jaho vyzvalili, adnak u 1937 hodzie architektar, jaki sprajektavaŭ dziasiatki vybitnych budynkaŭ Homiela, byŭ aryštavany paŭtorna i pastanovaj pazasudovaha orhana asudžany na 10 hadoŭ papraŭča-pracoŭnych łahieraŭ. Jon nie viarnuŭsia sa źniavoleńnia, zahinuŭšy ŭ łahiery na budaŭnictvie Biełamorkanała. Imia architektara było paśmiarotna reabilitavana tolki ŭ kastryčniku 1989 hoda.
Daviedka ab reabilitacyi Stanisłava Šabunieŭskaha ŭ 1990 hoda. Fota: telehram-kanał «Pošuki staroha Homiela»
Što tyčycca samoha mosta pamiž Vietkaj i Chalčam, to hetaje miesca zastałosia prablemnym i ŭ paźniejšy čas. Kapitalnaja žalezabietonnaja pieraprava, uźviedzienaja tut u 1968 hodzie, siońnia taksama pryjšła ŭ pieradavaryjny stan, praz što byli ŭviedzieny abmiežavańni pa vazie transpartu. Jak my paviedamlali raniej, ciapier paralelna sa starym abjektam budujecca novy sučasny most daŭžynioj 540 mietraŭ, zdača jakoha zapłanavanaja na 2026 hod.