Chmaračos na Zamčyščy
Na rečyščy Niamihi raście «hrubaja horadabudaŭničaja pamyłka».
Niahledziačy na ŭsie pratesty j kampetentnaje mierkavańnie admysłoŭcaŭ, budaŭnictva bizens-centru pasiarod mienskaha zamčyšča praciahvajecca. Roŭna hod tamu padčas adzinaha za ŭsiu historyju niezaležnaje Biełarusi hramadzkaha abmierkavańnia prajektu planiroŭki histaryčnaha centru Miensku ŭ Sajuzie architektaraŭ hety prajekt krytykavaŭsia najbolej. Zasłužany architektar Biełarusi Jaŭhien Zasłaŭski tady vykazaŭsia vielmi trapna: «Z kampazycyjnaha punktu hledžańnia heta nonsens. Pobač dźvie «vysotki». Heta hrubaja horadabudaŭničaja pamyłka». Rezka suprać budaŭnictva chmaračosu na praspekcie Pieramožcaŭ zamiest byłoj kaviarni «Rečańka» vystupali lidar Tavarystva achovy pomnikaŭ Uładzimier Dzianisaŭ, zasłužany architektar krainy, prafesar Biełaruskaj dziaržaŭnaj politechničnaj akademii Valmien Aładaŭ.
Hety prajekt, što admysłoŭcy nazvajuć i kitajskim termasam, i siłasnaj viežaju, byŭ stvorany ŭ 2003 hodzie architektaram Anatolem Cejtlinym. U červieni taho samaha hodu architekturna-horadabudaŭničaja rada pry hałoŭnym architektary Miensku ŭchvaliła hetuju pracu.
Paśla rezkaje krytyki navat hałoŭny na toj čas architektar stalicy Rusłan Biełahorcaŭ musiŭ pryznać, što prajekt zusim nie adpaviedny miescu. Ale... pakolki heta pryvatnaja ŭłasnaść, pakolki budaŭnictva ŭžo viadziecca, pakolki ŭsio zaćvierdžana, to j... Brutalnaja horadabudaŭničaja pamyłka nasupierak usim zakonam dziaržavy, marali j lohiki vypraŭlacca nia budzie. Zrešty, jana jašče j nia zroblena, – chitryŭ jak moh spadar Biełahorcaŭ. Davajcie, maŭlaŭ, pabačym, jak dabudujuć.
Heta, kštałtam taho, što davajcie pačakajem, pakul zabojca taki dakatuje svaju achviaru, a paśla ŭžo budziem jaho sudzić!
Prajšoŭ hod. U Miensku źniščyli dazvańnia jašče tuzin pomnikaŭ staraśvieččyny, pajšoŭ z hetaha śvietu Rusłan Biełahorcaŭ, jaki hetak šmat času pryśviaciŭ apraŭdańniu ŭ ŚMI zvyčajnaha vandalizmu.
Pałymianaja letašniaja dyskusija, u jakoj brali ŭdzieł viadomyja architektary, pradstaŭniki tvorčych sajuzaŭ, hramadzkich arhanizacyjaŭ, Mienharvykankamu, ministerstvaŭ architektury i kultury j administracyi Łukašenki, stała historyjaj. Vynikam dyskusii stała sama dyskusija j novych bolej nie pradbačycca. Ułady nia mohuć mirycca ani ź jakoj krytykaj na svoj kont. Tamu vielizarnyja prajekty ŭ sercy Miensku realizujucca ŭcichuju, tajemna ad hramadztva. Bolej za toje, z 2003 hodu nichto nie nazvaŭ novaha ŭłaśnika «Rečańki», jaki jaje źnios i navaročvaje novuju sparudu. Imia investara takoha abjektu i ŭ takim miescy tajamnica?
A navonki ŭłady mituśliva prapanujuć tudy nie hladzieć, a radavacca tamu, što ŭdarnymi tempami, nasupierak usiamu, niahledziačy na hramadzkija pratesty j nie zvažajučy na prafesijnuju krytyku, užo ŭźviali hatel «Eŭropa»...
A praz hod, peŭna, budziem radavacca viasiołkavamu źziańniu lustranoha chmaračosa pasiarod staradaŭniaha Zamčyšča. I kamu tady jakaja sprava, što novabudoŭla hetaja pasadžana na rečyšča Niamihi i što hetaja terytoryja maje status historyka-kulturnaj zapavietnaj terytoryi, jakaja była zaćvierdžanaja jašče Savietam ministraŭ BSSR ažno ŭ 1970-ja hady? Pahatoŭ i vinavatych užo nia budzie, tych, chto vydavaŭ hetyja dazvoły…