Achviary intehracyi. Rasija biaspłatnymi pucioŭkami i praz Rassupracoŭnictva zavablivaje biełaruskich dziaciej

Trahiedyja ŭ Branskaj vobłaści źviarnuła ŭvahu na toje, što «ŭ metach azdaraŭleńnia» i «adukacyjnych prajektaŭ» tysiačy biełaruskich dziaciej štohod adpraŭlajucca ŭ rasijskija łahiery i sanatoryi, niahledziačy na vajnu. Siarod prapanoŭ — nie tolki adpačynak na Čornym mory, ale i zbory sa stralboj i vyvučeńniem bajavoj robatatechniki. «Naša Niva» vyvučyła, chto i navošta vozić biełaruskich dziaciej u Rasiju.

Pucioŭki praz vykankamy i Kiraŭnictva spravami Łukašenki

Najpierš varta adznačyć, što častku pajezdak u akupavanyja terytoryi apłačvajuć biełaruskija ŭłady. Za biudžetnyja srodki zakuplajucca tysiačy puciovak u sanatoryi Kiraŭnictva spravami Łukašenki — «Biełaruś» i «Biełaja Ruś» (Sočy, Tuapse), a taksama ŭ sanatoryi «Biełarusija» ŭ anieksavanym Krymie. 

Hetyja pucioŭki razdajuć baćkam praz adździeły pa azdaraŭleńni. Umovy vielmi pryvabnyja: dzicia jedzie biaspłatna, a darosły apłačvaje za siabie tolki kala 15% ad koštu (prykładna 500 rubloŭ). Pry hetym darohu treba apłačvać samastojna.

Niekatoryja ŭstanovy majuć asobnyja damovy z rasijskimi sanatoryjami — jak u vypadku z Rečyckaj dziciačaj spartovaj škołaj, dzieci ź jakoj jeździli ŭ Hielendžyk.

Anieksavany Krym i ŭroki ruskaha śvietu ŭ «Arteku»

Značnaja častka pracy ź biełaruskimi padletkami idzie praz bujnyja fiederalnyja dziciačyja centry, jakija naŭprost padparadkoŭvajucca Ministerstvu aśviety Rasii. Heta viadomyja jašče z savieckich časoŭ «Arlania», «Źmiena», «Akijan» i «Artek». Akramia tradycyjnych sajuznych kadeckich źmien, biełaruskija dzieci masava traplajuć tudy i na inšyja tematyčnyja prahramy.

Adno z najbolšych miescaŭ pryciahnieńnia — mižnarodny dziciačy centr «Artek», jaki znachodzicca ŭ anieksavanym Krymie. Niahledziačy na vajnu i rehularnyja abstreły paŭvostrava, tudy praciahvajuć masava adpraŭlać biełaruskich dziaciej. Štohod tudy vyvoziać sotni školnikaŭ ź Biełarusi.

Dzieci ź Biełarusi jeduć u «Artek». Fota: sb.by

Kab trapić u «Artek», treba prajści adbor. Pucioŭki razyhryvajucca praz prajekty «Śviet mahčymaściaŭ» ad rasijskaj partyi «Adzinaja Rasija» abo konkurs «Vialikaja pieramiena», a taksama ich dajuć za dobryja vyniki ŭ roznych konkursach. Siarod abaviazkovych umoŭ dla staršakłaśnikaŭ — praviadzieńnie «artekaŭskaha ŭroka» dla vučniaŭ małodšych kłasaŭ.

U Rasii adkryta zajaŭlajuć, što takija pajezdki — instrumient zavablivańnia talenavitych biełarusaŭ u Rasiju. Dyrektar departamienta MZS Rasii Alaksandr Alimaŭ kazaŭ, što ŭ «Arteku» vykarystoŭvajecca ruskaja mova jak aficyjnaja mova mižnacyjanalnych znosin, kab u budučyni pavialičyć kolkaść zamiežnikaŭ, jakija potym pajeduć vučycca ŭ Rasiju.

Militaryzacyja pad vyhladam sajuznaha braterstva

Značnuju častku takich prahram apłačvaje Rasija. I adzin z kirunkaŭ pracy ź biełaruskimi padletkami — heta ideałahičnaja i vajskovaja padrychtoŭka.

Jaskravy prykład — Usierasijski dziciačy centr «Arlania» (u tym samym Tuapse ŭ Krasnadarskim krai, jakoje niadaŭna było abjektam atak). Štohod tam prachodzić tematyčnaja źmiena «Histaryčnaja pamiać pakaleńniaŭ», kudy zvoziać pad sotniu kursantaŭ suvoraŭskich i kadeckich vučelniaŭ ź Biełarusi.

Biełaruskija kadety ŭ «Arlaniaci». Fota: center-orlyonok.ru

Prahrama vychodzić daloka za miežy zvyčajnaha dziciačaha adpačynku. Dla školnikaŭ arhanizoŭvajuć vajskova-patryjatyčny kurs «Šlach da pieramohi», jaki ŭklučaje:

• navučańnie bajavoj robatatechnicy,
• strałkovy sport i skałałazańnie,
• strajavuju i vajskovuju padrychtoŭku.

Arhanizatary nie chavajuć mety takich zboraŭ: dziaciej rychtujuć da taho, što im «zusim chutka budzie davierana abarona dziaržaŭnych intaresaŭ Sajuznaj dziaržavy i svaich krain».

U pačatku žniŭnia 2025 hoda kiraŭnictva MAZa adpraviła 20 maładych biełarusaŭ u Rasiju na tak zvanuju profilnuju źmienu «Siła adzinstva». Padletki praviali dva tydni ŭ vajenna-patryjatyčnym parku «Patryjot» imia Sierafimava, jaki raźmiaščajecca ŭ Baškartastanie prosta na terytoryi byłoj vajskovaj čaści.

Dzieci źbirajucca ŭ Baškartastan. Fota: Aŭtazavodziec MAZ

Hetuju pajezdku arhanizavali pa inicyjatyvie pradstaŭnika Baškartastana pry rasijskim handlovym pradstaŭnictvie ŭ Biełarusi Kanstancina Klimina. Jaho ideju asabista padtrymaŭ hienieralny dyrektar MAZa Valeryj Ivankovič. Vypraŭlajučy padletkaŭ u Rasiju, kiraŭnik dziaržaŭnaha pradpryjemstva zajaviŭ, što zavod nadaje asablivuju značnaść «farmiravańniu patryjatyčnaha śvietapohladu», a sami dzieci musiać stać «ambasadarami družby».

Čarnobylskija prahramy ad Sajuznaj dziaržavy

Asobnym kirunkam biudžetu tak zvanaj Sajuznaj dziaržavy stała prahrama dla dziaciej z terytoryj, paciarpiełych ad avaryi na Čarnobylskaj AES.

Fota z kanfierencyi ŭ Homieli, dzie abmiarkoŭvałasia adpraŭka biełaruskich dziaciej na azdaraŭleńnie ŭ Rasiju. Fota: BiełTA

Z 2002 hoda praź jaje prajšło bolš za 30 tysiač dziaciej i padletkaŭ, tysiačy ź jakich — ź Biełarusi.

I chacia ŭ prahramie farmalna zadziejničanyja čatyry biełaruskija ŭstanovy, ilvinaja dola puciovak tradycyjna prypadaje na rasijskija sanatoryi i łahiery: naprykład, z 2500 śviežych zajavak amal 1800 prapanujecca nakiravać mienavita va ŭstanovy Rasii.

Čarnobylcaŭ viazuć na rasijskaje ŭźbiarežža — u pryvatnaści, u dziciačy łahier «Šachcinski tekstylščyk», jaki rasijskija čynoŭniki nazyvajuć «vieteranam u sajuznaj tematycy», dzie, akramia mora, dzieciam prapanujuć ideałahičnyja zaniatki.

Jość i inšyja prahramy — naprykład, prahrama «Sajuznaja dziaržava: Mastactva być razam», jakaja štohod prachodzić u Krymie pobač z Sudakom i kudy kličuć školnikaŭ i studentaŭ ź Biełarusi.

Biełaruskija padletki i studenty ŭ art-kłastary «Taŭryda». Fota: tavrida.art

Biaspłatny syr ad «Rassupracoŭnictva»

Šyrokuju sietku dla viarboŭki talenavitaj biełaruskaj moładzi raskinuła «Rassupracoŭnictva» (Ruski dom u Minsku). Jany prapanujuć nie prosta adpačynak, a cełuju karjernuju i adukacyjnuju leśvicu, kab vyciahnuć pierśpiektyŭnych dziaciej ź Biełarusi:

• Prahrama «Dobry dzień, Rasija!». Školnikaŭ i moładź 14—19 hadoŭ zavablivajuć u pajezdki pa rehijonach Rasii (Juhra, Paŭnočnaja Asiecija, Pskoŭščyna). Kab pajechać, treba źniać videa dla sacsietak abo zrabić infahrafiku pra rasijskuju historyju ci navuku.
• Technałahičnyja źmieny. Dla tych, chto cikavicca dakładnymi navukami, prapanujuć pajezdki ŭ Technapark Fiztech-liceja imia P.Ł. Kapicy z vyvučeńniem bijatechu, štučnaha intelektu, płaźmiennaj aeradynamiki i aŭtanomnaj robatatechniki.
• «Letni ŭniviersitet». Prajekt dla studentaŭ na bazie fiederalnych rasijskich VNU (Kazań, Jekaciarynburh, Krasnajarsk), jaki źjaŭlajecca pramym kanałam «miakkaj siły» pad ehidaj Minnavuki Rasii.
• Kvoty ŭ VNU. Finalisty konkursaŭ i alimpijad atrymlivajuć kvoty na biaspłatnaje navučańnie ŭ rasijskich univiersitetach.

Kiraŭnik «Rassupracoŭnictva» Ihar Čajka. Fota: rs.gov.ru

Tak Rasija mietadyčna i za adnosna nievialikija hrošy vychoŭvaje łajalnaść novaha pakaleńnia biełarusaŭ. Niekatoryja z radaściu karystajucca takimi prapanovami, nie źviartajučy ŭvahi na vajnu.

Kamientary da artykuła