BIEŁ Ł RUS

U Połacku adkryli muziej samaha staražytnaha manastyra Biełarusi

14.06.2026 / 15:51

F. Raŭbič

Ekspazicyja pry Spasa-Jefrasińnieŭskim žanočym manastyry raskazvaje nie stolki pra jaho relihijnaje žyćcio, kolki demanstruje ŭnikalnyja archieałahičnyja artefakty i raskryvaje historyju restaŭracyi samaha staražytnaha chrama Biełarusi.

Budynak byłoha jeparchijalnaha žanočaha vučylišča pačatku XX stahodździa, dzie raźmiaściŭsia novy muziej. Pierad uvachodam ustalavany makiet, jaki demanstruje pieršapačatkovaje abličča Spasa-Praabraženskaj carkvy (varyjant adprečany navukoŭcami). Fota: BIEŁTA

Muziej znachodzicca pa-za ścienami samoha manastyra, jon zaniaŭ darevalucyjny budynak byłoha Połackaha jeparchijalnaha žanočaha vučylišča na vulicy Jeŭfrasińni Połackaj. Sama navučalnaja ŭstanova była adkrytaja pry manastyry jašče ŭ siaredzinie XIX stahodździa, a ciapierašni muravany hmach uźviali na pačatku XX stahodździa. Pra heta paviedamlaje sajt Sinadalnaha adździeła pa spravach manastyroŭ i manastvie BPC.

Šylda nad hałoŭnym uvachodam u novuju muziejnuju prastoru, jakaja znachodzicca pa-za ścienami samoha manastyra. Fota: BIEŁTA

Ekspazicyja padzielenaja na try tematyčnyja zały. Pieršaja ź ich achoplivaje ahulnuju historyju manastyra ad momantu jaho zasnavańnia da našych dzion. Dźvie inšyja całkam pryśviečanyja pracesu vyvučeńnia, restaŭracyi i architektury Spasa-Praabraženskaj carkvy CHII stahodździa. Tamsama vystaŭleny bahaty materyjał, sabrany biełaruskimi navukoŭcami padčas archieałahičnych raskopak na terytoryi manastyrskaha kompleksu.

Staradaŭniaja rukapisnaja kniha ŭ ekspazicyi muzieja. Fota: BIEŁTA

Vitryna z histaryčnymi artefaktami XIX — pačatku XX stahodździa: darevalucyjnyja vydańni «Połackich jeparchijalnych viedamaściaŭ», pamiatnyja miedali, staryja vydańni akafistaŭ i archiŭnyja fotazdymki. Fota: BIEŁTA

Inicyjataram stvareńnia muziejnaj prastory vystupiŭ upaŭnavažany ŭ spravach relihij i nacyjanalnaściej Alaksandr Rumak, jaki i adkryŭ vystavu razam z kiraŭnikami miascovaj administracyi i ihumieńniaj Jeŭdakijaj. Padčas pieršaj ekskursii naviedvalnikam prapanavali pakinuć svaje aŭtohrafy niezvyčajnym sposabam. Dla hetaha vykarystoŭvalisia litary staražytnaha ałfavita, jaki daśledčyki adnavili na asnovie ŭnikalnych epihrafičnych nadpisaŭ — hrafici, pakinutych na freskach Spasa-Praabraženskaha chrama amal dzieviać stahodździaŭ tamu.

Muziejnaja zała, całkam pryśviečanaja archieałohii i architektury Spasa-Praabraženskaha chrama. U vitrynach vystaŭleny aryhinalnyja elemienty staražytnaj budaŭničaj kieramiki (plinfy), znojdzienyja padčas raskopak. Fota: BIEŁTA

Makiet ruinavanaha Kryžaŭźvižanskaha sabora. Fota: BIEŁTA

Adkryćcio muzieja vyrašyli prymierkavać da 865‑hodździa stvareńnia Kryža Jeŭfrasińni Połackaj. Hety naprastolny kryž-kaŭčeh, azdobleny pieraharodčataj emallu, byŭ zrobleny majstram Łazaram Bohšam na zamovu aśvietnicy ŭ 1161 hodzie. Z nahody histaryčnaha jubileju Ministerstva suviazi vypuściła śpiecyjalny paštovy błok, hašeńnie jakoha adbyłosia adrazu paśla adkryćcia muzieja. Na paštovaj minijaciury stračany padčas Druhoj suśvietnaj vajny kryž vyjaŭleny na fonie aryhinalnych fresak Spasa-Praabraženskaj carkvy.

Čytajcie taksama:

Navukoŭcy raskazali pra składanaści i pravakacyi pry restaŭracyi najstarejšaha chrama Biełarusi

Pachavalnaja palityka Rurykavičaŭ. Dzie spačyli biełaruskija kniazi časoŭ Staražytnaj Rusi?

Navukoŭcy zmahli vyznačyć mahčymych svajačak Jefrasińni Połackaj dziakujučy hienietyčnamu analizu

Kamientary da artykuła