Rasija pačała vykarystoŭvać va Ukrainie šachiedy, padklučanyja da Starlink. Što viadoma i čamu heta niebiaśpiečna
Za apošnija tydni ŭkrainskija ekśpierty zafiksavali niekalki vypadkaŭ praniknieńnia ŭhłyb terytoryi krainy rasijskich dronaŭ, u tym liku typu «šachied», jakija kiravalisia pa spadarožnikavaj suviazi Starlink ad amierykanskaj kampanii SpaceX. Niekatoryja ź ich vykarystoŭvalisia dla raźviedki, inšyja atakavali techniku i infrastrukturu. Čamu heta niebiaśpiečna i što z hetym moža zrabić Ukraina, raźbirałasia Bi-bi-si.
Rasija pačała masava vykarystoŭvać udarnyja drony-kamikadze typu «šachied» (u rasijskaj viersii — «Hierań-2») jašče vosieńniu 2022 hoda, ale za try hady vajny jana istotna ich madernizavała.
Kali raniej hetyja BPŁA lacieli da mety pa zahadzia zakładzienym maršrucie, to ŭvosień 2025 hoda pačali fiksavacca vypadki kiravańnia «šachiedami» ŭ anłajn-režymie. Heta značyć, apieratar u RF moh u realnym časie šukać cel i atakavać jaje, navat kali jana pierasoŭvajecca.
Dla hetaha vykarystoŭvałasia mesh-sistema, heta značyć, pavieličeńnie dalokaści radyjosuviazi za košt retranślacyi, kali adzin z dronaŭ u «roju» vykonvaŭ funkcyju retranślatara, kab apieratar moh kiravać inšym dronam i atakavać.
Vierahodna, mienavita takim čynam 22 śniežnia 2025 hoda armii RF udałosia trapić u hruzavy ciahnik kala horada Karaścień (Žytomirskaja vobłaść). Adtul da miažy z Rasijaj amal 270 km.
Adnak mesh-sistema maje niedachopy, naprykład, nieabchodnaść drona-retranślatara.
Tamu nastupnym etapam madyfikacyi stała ŭstanoŭka rasijanami terminałaŭ spadarožnikavaj suviazi Starlink niepasredna na ŭdarny dron.
Drony sa Starlink: pieršyja vypadki
Upieršyniu ab vyjaŭleńni rasijskaha drona sa Starlink napisaŭ 15 śniežnia 2025 hoda viadučy ŭkrainski ekśpiert u halinie vajennych radyjotechnałohij Siarhiej Biaskresnaŭ (pazyŭny «Fłeš»). 25 studzienia jon byŭ pryznačany daradcam novaha ministra abarony Ukrainy Michaiła Fiodarava.
U śniežni minułaha hoda Biakresnaŭ apublikavaŭ fatahrafiju rasijskaha BPŁA «Mołnija», na jakim vidać terminał spadarožnikavaj suviazi Starlink.
Hety typ drona dastatkova tanny i šyroka raspaŭsiudžany na froncie. Jon lacić na adlehłaść da 30 km i moža nieści nievialikuju bajavuju častku vahoj 3‑7 kh. «Mołnija» vykarystoŭvajecca i jak bieśpiłotnik-kamikadze, i jak nośbit dla niekalkich maleńkich FPV-dronaŭ.
«Štodzionna my fiksujem udary BPŁA «Mołnija» sa «starlinkam». I nie tolki na froncie. Niadaŭna atakavali enierhietyku Mikałajeva. Lataje ŭ asnoŭnym «starlink-mini». Praciŭnik užo pačaŭ zacirać na terminałach sieryjnyja numary», — paviedamiŭ «Fłeš» 26 śniežnia.
Užo 15 studzienia jon zajaviŭ pra novy vypadak vyjaŭleńnia rasijskaha bieśpiłotnika z terminałam spadarožnikavaj suviazi. Havorka išła pra BM-35 (jon ža «Itałmas»). Hety ŭdarny dron padobny na źmienšanuju viersiju «šachieda», ale maje bienzinavy ruchavik śpieradu. Jon moža latać na 500 km, nieści 15‑27 kh vybuchoŭki i vykonvać funkcyi jak raźviedčyka, tak i ŭdarnaha BPŁA.
U kancy studzienia zafiksavana, jak BM-35 dalacieŭ da Dniapra, a 26 studzienia mienavita jon, pa danych «Fłeša», amal čatyry hadziny bieśpieraškodna lotaŭ nad Kijevam.
Rasijskija ŚMI i telehram-kanały 24 studzienia vykłali kadry ataki dronaŭ na dva ŭkrainskija viertaloty Mi-24 i Mi-8, jakija stajali na placoŭcy ŭ poli niedaloka ad Krapiŭnickaha. Pakolki pobač nie było dronaŭ-retranślataraŭ, Siarhiej Biakresnaŭ zrabiŭ vysnovu, što heta było pieršaje prymianieńnie šachiedaŭ sa spadarožnikavaj suviaźziu Starlink.
«Na ručnym kiravańni lacieli amal nad ziamloj, kab ich nie bačyli RŁS (radyjołakacyjnyja stancyi). Ci čakaŭ ja hetaha? Tak. Ci papiaredžvaŭ? Tak. Chtości mianie słuchaŭ? Nie», — napisaŭ «Fłeš».
Pa jaho infarmacyi, «šachiedy» z anłajn-kiravańniem (albo z mesh-sistemaj, albo sa Starlink) taksama atakavali pasažyrski ciahnik kala stancyi Barvienkava ŭ Charkaŭskaj vobłaści 27 studzienia. Zahinuli pa mienšaj miery piać čałaviek.
Čamu heta niebiaśpiečna?
Doŭhi čas mienavita nadziejnaja i dastupnaja spadarožnikavaja suviaź ad Starlink była vialikaj pieravahaj ukrainskich Sił abarony.
Kampanija SpaceX zabaraniła dostup hramadzian RF da hetaj sistemy, a sama suviaź nie pracavała nad rasijskaj terytoryjaj.
Adnak z časam stała viadoma, što rasijskija hramadzianie ŭsio ž znachodziać šlachi dla atrymańnia terminałaŭ i vykarystańnia Starlink, pieravažna kuplajučy jaho ŭ trecich krainach na padstaŭnych asob.
Tamu było pytańniem času, kali jany pačnuć vykarystoŭvać hetuju technałohiju suprać ukrainskich sił na froncie i ŭ tyle.
Kijeŭ akazaŭsia nie hatovy da takoha raźvićcia padziej.
Ciapier supraćdziejničać takim dronam z dapamohaj sistem REB amal niemahčyma, a źbivać ich taksama niaprosta, pakolki jany mohuć abychodzić pazicyi SPA i lacieć vielmi nizka.
Heta vialikaja niebiaśpieka dla nas. Ujavicie sabie, što rasijanie mohuć u režymie onłajn kiravać «šachiedami», i nie tolki imi, a lubymi ŭdarnymi BPŁA, i dalatać tudy, kudy jany chočuć», — pajaśniŭ Siarhiej Biaskresnaŭ u intervju «Radyjo NV».
Pa jaho danych, vykarystańnie «Mołnii» sa spadarožnikavaj suviaźziu Starlink dla atak na ŭkrainskuju infrastrukturu mieła dosyć vysokuju efiektyŭnaść — kala 38%.
Heta źviazana z tym, što dron lacieŭ na małoj vyšyni i abychodziŭ ukrainskija radary i pazicyi SPA.
U dziasiatki razoŭ bolš mahutny «šachied» niasie jašče bolšuju niebiaśpieku dla Ukrainy.
«U čym pahroza? Ličycie, što heta vialiki FPV, jaki kirujecca z terytoryi Rasii apierataram u režymie realnaha času. Usie my viedajem, što Starlink dobra pracuje, zabiaśpiečvaje dosyć vyrazny kanał pieradačy videainfarmacyi i kiravańnia, tamu heta adzin z vyklikaŭ, ź jakim mnie, u pryvatnaści, zaraz daviadziecca sutyknucca i zmahacca», — kaža daradca ministra abarony.
Što moža zrabić Ukraina?
Pa słovach «Fłeša», jość niekalki rašeńniaŭ, jakija mahli b niejtralizavać niebiaśpieku «šachiedaŭ», jakija pracujuć na Starlink.
Pieršaje i najbolš vidavočnaje — pravieści pieramovy z amierykanskimi ŭładami i kiraŭnictvam SpaceX, kab prymusić ich adklučyć asobnyja terminały na terytoryi Ukrainy. Heta značyć tyja, jakija nie ŭvachodziać u rejestr «pravilnych» «starlinkaŭ».
«Treba zabaranić roŭminh «čužym» «starlinkam», jakija zalatajuć u našu krainu. Heta značyć, pavinny pracavać tolki «našy» «starlinki», a dla hetaha treba stvaryć peŭny rejestr usich «starlinkaŭ», jakija jość u Siłach abarony i ŭ vałancioraŭ. Pradastavić jaho aficyjnamu dyleru Starlink va Ukrainie, i ŭsie novyja padklučeńni pravodzić tolki praź jaho», — tłumačyć «Fłeš».
Ministr zamiežnych spraŭ Polščy Radasłaŭ Sikorski publična źviarnuŭsia da ŭładalnika SpaceX Iłana Maska z prośbaj «spynić vykarystańnie rasijanami Starlink dla atak na ŭkrainskija harady».
Polski dypłamat atrymaŭ ad amierykanskaha miljardera zusim nie dypłamatyčny adkaz. Mask prama nie adkazaŭ na prośbu, ale hruba abazvaŭ Sikorskaha.
«Hety śliniavy imbiecył navat nie ŭśviedamlaje, što Starlink źjaŭlajecca asnovaj vajennych kamunikacyj Ukrainy», — zajaviŭ Iłan Mask.
Viartajučysia da ŭkrainskich prablem, varta adznačyć, što siły SPA pavinny nadać asablivuju ŭvahu «šachiedam» sa Starlink, ličyć Bieskrestnaŭ.
Jon padkreślivaje, što nieabchodna raspracavać ałharytm svoječasovaha vyjaŭleńnia takich bartavych srodkaŭ i miechanizm pracy pa ich srodkaŭ SPA, naprykład, zienitnych dronaŭ. Akramia taho, pa słovach ekśpierta, nieabchodna ŭzmacnić abaronu ŭkrainskaj vajennaj techniki, u pryvatnaści avijacyjnaj, na bazach u hłybini terytoryi
Pakul vykarystańnie ŭdarnych dronaŭ sa Starlink nie stała masavym, va Ukrainy jašče jość trochi času, kab znajści kontrmiery.