«Bałaŭ nie chapiła nikudy, navat na płatnaje». Što kažuć baćki abituryjentaŭ, jakija nie pastupili
Dva tydni tamu mama abituryjentki raskazała, što jaje dačka z 330 bałami nie zmahła pastupić u VNU. Na materyjał adhuknulisia i inšyja baćki — jany taksama raźličvali, što ŭ hetym hodzie ich dzieci atrymajuć zapavietnaje zvańnie studenta. Pry hetym razhladali i varyjanty z płatnaj formaj — zdavałasia, što pa vynikach minułych hadoŭ usio pavinna skłaścisia, adnak heta daloka nie tak, piša Onliner.by.
Dźmitryj: «Kali syna nie zabiaruć u armiju, budziem sprabavać u nastupnym hodzie»
Syn Dźmitryja płanavaŭ sioleta pastupać na śpiecyjalnaść «Pravaznaŭstva» ŭ lubuju z VNU. U sumie abituryjent, jak raspaviadaje tata, nabraŭ 272 bały (try ispyty plus atestat).
— Razumiejučy, što na biudžetnyja miescy [bałaŭ] nie chapaje, dumali, što dakładna trapim na płatnaje: aryjentavalisia na vyniki minułaha hoda. Jakoje ž było ździŭleńnie i rasčaravańnie adnačasova, što hetych bałaŭ nie chapiła nikudy! Spačatku analizavali konkurs płatnaha navučańnia ŭ dziaržaŭnych VNU. Potym padali dakumienty ŭ MITSA, dzie nas zapeŭnivali, što z našymi bałami my dakładna projdziem na adzin z napramkaŭ pravaznaŭstva.
U apošni dzień padačy, razumiejučy, što i tam nijak, pieravieźli dakumienty ŭ MIKP (Mižnarodny instytut kiravańnia i pradprymalnictva — pryvatnaja VNU ŭ Minsku), pra isnavańnie jakoha daviedalisia za dva dni da zakančeńnia naboru. Ale i tudy z našymi bałami nie prajšli.
Dla pastupleńnia ŭ VNU, tłumačyć surazmoŭca, chłopcu nie chapiła kala 4 bałaŭ. Na siamiejnaj naradzie vyrašyli, što varta źnizić čakańni i sprabavać pastupić u kaledž. Dla hetaha, tłumačyć Dźmitryj, dastatkova tolki bała atestata — u abituryjenta jon 8,1.
— Z hetym bałam my nie zmahli prajści ni ŭ adzin z kaledžaŭ nie tolki ŭ Minsku, ale i ŭ rehijonach. I heta na płatnaje! My byli ździŭleny, što prachadnyja bały na našu śpiecyjalnaść pačynalisia z 8,7 i vyšej. Pry hetym i na inšyja śpiecyjalnaści byŭ ad 8,4.
U kaledžy padajuć dakumienty z 9,5 i vyšej — cikava, jak jany zdavali ekzamien, što nie prajšli ŭ VNU, i adkul takija vysokija bały atestata? Niaŭžo ŭ nas u hetym hodzie adny vydatniki?
Prabicca na płatnaje ŭ kaledž u vyniku taksama nie atrymałasia, padsumoŭvaje baćka.
— Vyrašyli, što, kali syna nie zabiaruć u armiju, budziem sprabavać pastupać u nastupnym hodzie. Voś tak.
Viačasłaŭ: «U apošnija hadziny prynieśli bolš za sotniu zajaŭ»
Jon raspavioŭ, što jaho syn nie byŭ kruhłym vydatnikam u škole, ale vučyŭsia niadrenna. Siaredni bał atestata — 8,0. Da centralizavanaha teściravańnia chłopiec rychtavaŭsia ciaham dvuch hadoŭ, na repietycyjnych nabiraŭ da 80 bałaŭ.
— Ale na kantrolnym teściravańni atrymaŭ mienš bałaŭ, čym my raźličvali: ci chvalavaŭsia, ci varyjant papaŭsia składany… U vyniku atrymałasia nabrać 250 bałaŭ.
Pieršapačatkova płanavali pastupić u BDTU na śpiecyjalnaść «Infarmacyjnyja sistemy i technałohii», na biudžet my nie raźličvali. A voś na płatnaje z takim vynikam u 2024 hodzie na hetuju śpiecyjalnaść možna było pastupić u niekalki vyšejšych navučalnych ustanoŭ. Jak tolki my pačali sačyć za prachadnymi bałami, stała zrazumieła: ničoha nie atrymajecca. Kali ŭ minułym hodzie z takimi bałami syn moh pastupić prynamsi ŭ piać VNU, to sioleta šancy rastavali na vačach.
Za dzień da zakančeńnia terminu padačy dakumientaŭ u abituryjenta zastavaŭsia tolki adzin varyjant dla pastupleńnia — MITSA. Vyrašyli pieranieści dakumienty ŭ hetuju VNU.
— Ale ŭ apošnija hadziny i tudy prynieśli bolš za sotniu novych zajaŭ, i heta tolki na adnu śpiecyjalnaść u adzin VNU. U minułym hodzie tudy možna było pastupić z 226 bałami i navat mienš.
Baćka ŭ farbach apisvaje toje, što adbyvałasia ŭ apošni dzień: vakoł byli płačučyja abituryjenty i zasmučanyja baćki. Stać studentam u hetym hodzie ŭ syna Dźmitryja nie atrymałasia.
— Spačatku syn nie pakazvaŭ, što zasmučany, ale praz pałovu dnia ŭ jaho zdaryłasia isteryka, hadzinu nie mahli supakoić. Jon taksama nie čakaŭ, što tak zdarycca, hladzieŭ prachadnyja bały minułaha hoda, da apošniaha spadziavaŭsia, što pastupić. Ciapier u płanach jašče hod na padrychtoŭku. Abiacaje, što budzie zajmacca rupliviej.
U nastupnym hodzie budziem sprabavać jašče raz.
Natalla: «Padrychtavalisia čakać da 1 kastryčnika»
Syn Natalli ŭ hetym hodzie sprabavaŭ pastupić u BDUIR. U zapasie ŭ chłopca było 314 bałaŭ.
— I my nie prajšli, napisaŭšy pry hetym [zajavu] na čatyry śpiecyjalnaści. Na pieršuju nie chapiła 2 bałaŭ.
Pry hetym nadzieja, pa słovach Natalli, jašče cieplicca: kali chtości sa studentaŭ pieradumaje i zabiare dakumienty, a inšych žadajučych z bolš vysokimi bałami nie znojdziecca, to ŭsio moža atrymacca. Čakać, pa słovach surazmoŭcy, treba było až da 1 kastryčnika.
Za ŭdzień da publikacyi materyjału Natalla raskazała, što ŭsio atrymałasia niečakanym čynam: chłopca ŭsio ž zaličyli va ŭniviersitet, pryčym mienavita na tuju śpiecyjalnaść, kudy jon chacieŭ trapić spačatku.
A jak jašče byvaje?
Niekalki historyjaŭ taksama skončylisia pazityŭna, choć pieražyć chvalavańnie daviałosia. Ina raskazała, što jaje syn maryć stać uračom. Siamja žyvie ŭ Minskim rajonie, tamu asnoŭnym varyjantam pastupleńnia byŭ BDMU.
— My nabrali 360 bałaŭ. Spačatku padali dakumienty ŭ BDMU na płatnaje, ale, ubačyŭšy, nakolki skaracili miescy na biudžet i na płatnaje, pajechali ŭ Viciebsk. Tam akazalisia pieradapošnimi na biaspłatnaje. Tak, my pastupili adrazu na vybranuju śpiecyjalnaść, ale pierarablali dakumienty z univiersiteta ŭ univiersitet.
Dačka Natalli naceliłasia stać studentkaj MHŁU (ciapier Biełaruski dziaržaŭny ŭniviersitet zamiežnych moŭ), u sumie ŭ dziaŭčyny było 375 bałaŭ. Spačatku, raspaviadaje mama, płanavałasia pastupić na «Linhvistyčnaje zabieśpiačeńnie mižkulturnaj kamunikacyi». Pa słovach surazmoŭnicy, prachadny bał tudy za apošnija niekalki hadoŭ nie pieravyšaŭ 365.
— My hladzieli tablicu padačy dakumientaŭ i bačyli, što z 375 bałami my nie prachodzim. Mahčyma, kali b nabor nie skaracili, usio mahło b atrymacca. U vyniku pastupili na biudžet na fakultet anhlijskaj movy.
Kryŭdna, što tudy možna było prajści i z bałam 325 i asabliva nie staracca na praciahu hoda, pa krajniaj miery nam. Dačka była vielmi zasmučanaja. U nas było dva varyjanty: MDŁU ci ekanamičny ŭniviersitet na toj ža fakultet. Ale nabor u ekanamičny byŭ napałovu skaročany, i taksama istotna vyras bał.
Jašče adna dziaŭčyna nabrała 315 bałaŭ. Aryjentujučysia na danyja minułaha hoda, raspaviała Maryna, takich vynikaŭ całkam pavinna było chapić na płatnaje (na jakuju mienavita śpiecyjalnaść, čytačka nie ŭdakładniła).
— Ale pry apošnim abnaŭleńni vynikaŭ my ŭbačyli: prachadny bał roŭny 315. Pakinuć dakumienty — heta była varjackaja ryzyka! U vyniku pry nabory ŭ 75 čałaviek my apynulisia 76‑mi… Kali daviedalisia, što nie pastupili, dačka skazała, što pojdzie na padrychtoŭčyja i ŭ nastupnym hodzie budzie pastupać tudy ž.
My napłakalisia, a nastupny dzień ja pajechała va ŭniviersitet zabirać dakumienty. Nam paraili nie śpiašacca, skazali, što abituryjenty strachujucca i padajucca ŭ tym liku ŭ zamiežnyja VNU. I kali tam pytańnie vyrašajecca stanoŭča, padaŭšyja zabirajuć dakumienty — tak i atrymałasia. Nam patelefanavali i prapanavali napisać zajavu na zaličeńnie.
Što kažuć ličby?
Usiaho 11‑y kłas u hetym hodzie skončyli prykładna 56,6 tys. školnikaŭ. Heta bolš, čym u 2024‑m, prykładna na 1,1 tys. Pry hetym, jak raspaviali ŭ Minadukacyi, nabor u VNU krychu skaraciŭsia: 48,3 tys. suprać 50,6 tys. u minułym hodzie. Heta pieršy faktar, jaki moh paŭpłyvać na situacyju z prachadnymi bałami hetaha hoda.
Kolkaść biudžetnych miescaŭ pry hetym mienš nie stała: u hetym hodzie ich było na 400 bolš, čym u 2024‑m (31,8 tys. abituryjentaŭ). Tak, na biudžet płanavali pryniać 3,9 tys. budučych piedahohaŭ, 3,4 tys. miedykaŭ, 2,8 tys. ahraryjaŭ, bolš za 7,5 tys. inžynieraŭ.
Varta razumieć, što niekatoryja abituryjenty pastupali na biudžet biez zdačy ekzamienaŭ. Razmova, naprykład, pra miedalistaŭ (mohuć pastupać u minskija VNU na najbolš zapatrabavanyja ekanamična śpiecyjalnaści abo ŭ bolšaść rehijanalnych VNU), alimpijadnikaŭ, vypusknikoŭ Dziaržaŭnaha technaparka i piaci ŭniviersiteckich licejaŭ (ale tolki ŭ «svaje» ŭniviersitety), a taksama pra tych, chto zakončyŭ kaledž z čyrvonym dypłomam (ale jość śpiecyjalnaści‑vyklučeńni). U hetym hodzie ŭ VNU pryniali 6,8 tys. takich dziaciej, heta kala 14 % ad usiaho naboru.
Taksama ŭ hetym hodzie na biudžet zaličany 6 tys. abituryjentaŭ‑metavikoŭ. U minułym hodzie išła havorka pra prykładna 4,5 tys., u 2023‑m — na tysiaču čałaviek mienš. Darečy, u 2024‑m lidaram pa kolkaści zarachavanych metavikoŭ byŭ BDMU — 675 abituryjentaŭ, u hetym hodzie miedykaŭ‑metavikoŭ stała jašče bolš — 804.
Ciapier pra płatnyja miescy, jakich u hetym hodzie stała mienš. Pa płanie pryjomu ŭ hetym hodzie VNU byli hatovyja pryniać 16,4 tys. studentaŭ‑płatnikaŭ. «Z ulikam najbolš zapatrabavanych ekanomikaj śpiecyjalnaściej, a taksama pryviadzieńnia ŭ adpaviednaść struktury naboru ŭ univiersitety ź pierśpiektyŭnaj patrebaj zakazčykaŭ kadraŭ źmienšany zajaŭki VNU na płatnuju formu navučańnia», — adznačali viasnoj u Minadukacyi. U minułym hodzie płatnych miescaŭ było bolš — 19,2 tys., jašče hodam raniej — 23,8 tys.
Na niadaŭniaj pres‑kanfierencyi śpiecyjalisty ź Minadukacyi paćvierdzili: u hetym hodzie pa bolšaści śpiecyjalnaściaŭ prachadnyja bały vyraśli.
— Konkursnaja situacyja i prachadnyja bały farmujucca na asnovie taho kolkaści i jakasnaha składu abituryjentaŭ, jakija vybirajuć tuju ci inšuju śpiecyjalnaść. Sapraŭdy, u hetym hodzie my adznačajem rost prachadnych bałaŭ nie tolki pa kankretnaj, ale i pa bolšaści śpiecyjalnaściaŭ jak na biudžet, tak i na płatnaje. Heta kaža pra toje, što dzieci, jakija płanavali pastupać u hetym hodzie, prykłali bolš namahańniaŭ, lepš zdali CE i CT.
Repietytar: «Da padrychtoŭki treba padychodzić krychu surjoźniej»
Ab asablivaściach padrychtoŭki, prachadnych bałach i prahnozach na nastupnuju kampaniju žurnalisty pahavaryli z repietytaram Dźmitryjem Kaŭzunom. Kožny hod jon rychtuje da pastupleńnia tych, chto naceleny zdavać chimiju i płanuje pastupić, naprykład, u mieduniviersitet, dzie štohod adznačajucca vysokija prachadnyja bały.
Tak, tradycyjny rekardsmien pryjomnaj kampanii ŭ krainie — stamatałohija, kudy ŭ hetym hodzie prymajuć na biudžet z 392 bałaŭ (u minułym — 395). Pastupili, ale jość tyja, ŭ kaho čakanyja i realnyja vyniki razyšlisia — jany vyrašyli pastupić pa metavym. Chtości adrazu papiaredziŭ, što pastupaje na takich umovach, ale ŭsio roŭna chacieŭ by padrychtavacca, bo chimija spatrebicca i va ŭniviersitecie.
Darečy, u hetym hodzie Dźmitryj pryniaŭ udzieł u našym ekśpierymiencie i zdaŭ CT. Spojler: znoŭ nabraŭ 100 bałaŭ.
— Ja raźličvaŭ, što siarod maich vučniaŭ čałaviek šeść atrymajuć maksimalny bał, ale ŭ vyniku «sotka» tolki ŭ adnaho. Astatnija dzieści dapuścili «kasiaki», ale chutčej ad stresu i chvalavańnia. Upeŭnieny, što kali zaraz zadać im tyja ž zadańni, što byli na ekzamienie, to na 8 z 10 pytańniaŭ, anałahičnych testavym, jany adkazvajuć pravilna.
— Niekatoryja baćki kažuć, što testy stanoviacca składaniej, inšyja — što praściej. Jak vam zdajecca?
— Prahrama pa chimii nie mianiajecca prykładna z 2021 hoda. Kali pahladzieć na testy, jakija ja zdavaŭ u 2007‑m, i dać, naprykład, majoj vučanicy z sotniaj bałaŭ, to tak, jana zrobić ich dobra. Ale heta z-za hłybokich viedaŭ. Adnak mnohija, chto maje vysokija bały ŭ hetym hodzie, u teście 2007 hoda mohuć nabrać kala 70 bałaŭ, i heta budzie dobra.
Tak što kali paraŭnoŭvać z samymi «starymi» časami, to prahrama źmianiłasia: dzieści jaje krychu spraścili, zrabili bolš łakaničnaj. Ale kali ŭziać apošnija niekalki hadoŭ, to ŭzrovień zadańniaŭ prykładna adnolkavy. I jany nie kapielki nie vychodziać za miežy školnaj prahramy.
— Atrymlivajecca, što školniki, jakija zaraz rychtujucca da CT i CE, mohuć aryjentavacca na plus‑minus toj ža ŭzrovień składanaści?
— Prykładna tak. Viadoma, jość subjektyŭnyja faktary: adnu temu možna vyvučyć lepš za inšuju, plus chvalavańnie ci niejkija prabieły. Tamu, kali hladzieć na zadańni adnaho ekzamienu, moža zdacca, što tam usio praściej, a ŭ inšym — składaniej. Kali zdajuć dzieci z prykładna adnolkavym uzroŭniem viedaŭ, ale adzin usio vykanaŭ, a druhi adciahnuŭsia, niešta nie tak pahladzieŭ, to ŭ vyniku apošni stracić niekalki bałaŭ. Atrymlivajecca, što z tendencyjaj da hihanckich vynikaŭ kankurencyja ŭžo nie tolki pa viedach, ale jašče i pa ŭvazie.
Plus zaraz mienš zadańniaŭ pavyšanaj składanaści. Tamu toj, chto razumieje, jak vyrašyć bolš składanyja zadačy, i toj, chto navučyŭsia adpracoŭvać bazu, vyrašajučy testy minułych hadoŭ, zdaduć ekzamien prykładna adnolkava. Pry tym 100 bałaŭ pa chimii — heta ŭsio ž pakazčyk hłybokich viedaŭ i ŭmieńnia ich prymianić.
Chaciełasia b, kab uzrovień zadańniaŭ pašyryli i viarnuli bolš składanyja. Tady roźnica ŭ padrychtoŭcy była b prykmietniej i macniejšyja abituryjenty zmahli b mieć pieravahu.
— Adsočvali situacyju z prachadnymi bałami ŭ hetym hodzie?
— U pieršuju čarhu hladžu na miedycynskija śpiecyjalnaści. Na toj ža lačebny fakultet BDMU ŭ hetym hodzie prachadny — 386 bałaŭ, u minułym hodzie byŭ 376, da hetaha — 381. Ale paraŭnoŭvać hetyja «hołyja» ličby nie zusim karektna.
Naprykład, u hetym hodzie na biudžet było 80 miescaŭ, a ŭ minułym — 100. Atrymlivajecca, čym bolš ludziej prachodzić, tym mienš moža być prachadny. Źmianšajecca kolkaść i płatnych miescaŭ, i biudžetnych. Tamu ŭsio zakanamierna, dzieciam treba krychu surjoźniej padyjści da padrychtoŭki i pačać rychtavacca raniej. Užo zaraz jość dziasiacikłaśniki, jakija, bačyŭšy kaśmičnyja prachadnyja hetaha hoda, pačynajuć zajmacca za dva hady da pastupleńnia.
— Vašy prahnozy na kampaniju nastupnaha hoda?
— Pakul što ad hoda da hoda my bačym źmianšeńnie kolkaści płatnych miescaŭ. Inšaje pytańnie, što adnojčy my trapim u stol, — razvažaje repietytar.
— Naohuł, tym, chto prychodzić da mianie na padrychtoŭku, ja zaŭsiody kažu: možna pahladzieć vyniki minułych hadoŭ. Ale jak usio składziecca ŭ kankretnym hodzie, zaležyć ad mnohich faktaraŭ. Dzieciam ja raju ŭ pieršuju čarhu vyznačycca z metaj: naprykład, «Ja baču siabie na hetaj pracy» — značyć, treba zdać hetyja i tyja pradmiety. I stavić pierad saboj samuju vysokuju płanku.
Zaraz u mianie jość niekalki čałaviek, chto zajmaŭsia ź inšymi repietytarami, sprabavaŭ pastupić, niedabraŭ bały, moh prajści na inšyja śpiecyjalnaści toj ža BDMU, ale vyrašyŭ padrychtavacca i pasprabavać pastupić u nastupnim hodzie. Viadoma, vielmi abidna za tych, chto prykładaje namahańni, ale nie dasiahaje vyniku. Takim dzieciam — tolki padtrymka.