Klon Fińkieviča
Karespandenty «NN» pabyvali ŭ najmałodšaha ź biełaruskich palitviaźniaŭ.
Fota Andreja Lankieviča
Karespandenty «NN» pabyvali ŭ najmałodšaha ź biełaruskich palitviaźniaŭ.
Mahiloŭskaja «chimija» mieścicca ŭ rajonie rabočych internataŭ. tolki zaŭvažyŭšy kraty na voknach zrazumieješ, što pałovu adnaho z hetych šerych savieckich budynkaŭ zajmaje penicyjarnaja ŭstanova. U druhoj pałovie žyvuć svabodnyja ludzi. Dva śviety pad adnym dacham, dva ŭvachody z roznych bakoŭ.
Usiaredzinu naviednikaŭ nie puskajuć, sustrakacca z «chimikami» možna ŭ altancy pierad hankam. Tam my i znajšli Artura. Abapał jaho siadzieli dźvie pryhažuni: siabroŭki-mahiloŭki prynieśli kłubnicaŭ.
Miascovyja junaki i junački prychodziać na praspekt Puškina, 65 štodzień. A voś z stalicy my naviedalisia da Artura pieršyja. «Kolki čałaviek pryjšło padtrymać Kazulina ŭ sud?» – było pieršaje Fińkievičava pytańnie. Karotkachvalovaha prymača, pa jakim jon moh by słuchać «Svabodu», u jaho pakul niama. Niama j televizarčyka. Darečy, Artur nie admoviŭsia b, kali b chtości z mahiloŭcaŭ padkinuŭ jaki stareńki «Sapfir».
U adnym pakoi z Arturam žyvuć jašče dvoje. 40-hadovy mahiloŭski šafior, jaki ŭčyniŭ deboš u kramie, i 20-hadovy chłopiec z Bychava -- raniej sudzimy. Hety siadzić za hałaburdu: prabraŭsia da svajho niepryjaciela dachaty, vybiŭšy šybu, i nakłaŭ na kuchni kuču.
Pakoj pamieram metraŭ dziesiać. Duša j tualeta, viadoma, niama. Za takuju «kvateru» z Artura buduć vyličvać pa 20 tysiačaŭ na miesiac.
Kantynhient na hetaj «chimii» pieravažna tutejšy, mahiloŭski. Ź Miensku tut ŭsiaho piać čałaviek, u tym liku try – ź Fińkievičavaj Čyžoŭki.
Pa režymie heta adna z samych strohich «chimijaŭ» u krainie, amal jak kalonija. Dziakuj Bohu, što choć kryminalnaja hijerarchija ŭ turmach razvalvajecca. Hetaja savieckaja spadčyna ŭ niezaležnaj Biełarusi admiraje, prykładna jak i dziedaŭščyna ŭ vojsku.
Kali Artura trymali na Vaładarcy, adnojčy jaho pakazali pa BT na mitynhu z mehafonam, dyk jon staŭ hierojem kamery.
Viadoma ž, i tut na «chimii» ŭsie ŭ kursie, što Artur palityčny. Usich urazili čamadany, ź jakimi jon pryvałoksia, zdumlajuć štodzionnyja naviedniki. Nampalit žorstka zaścierahaje Artura ad lubych formaŭ palityčnaj ahitacyi. A nu ž samaarhanizujucca?!.. A tut jašče ŭ susiednim z «chimijaj» budynku pražyvaje viadomaja aktyvistka Płoščy Kryścina Šacikava.
«Kraina źmianiłasia, pakul ja siadzieŭ na Vaładarcy. Ja byŭ u šoku, kolki ludziej na vulicach nosiać znački «Za Svabodu». Navat brat majho dzieda, adstaŭny hienerał KDB, słuchaje ciapier radyjo «Svaboda».
Adnak nia ŭsio ŭ ciapierašnim stanie biełaruskaha demakratyčnaha ruchu Arturu daspadoby. «Ludzi, što mahli prynosić karyść, raźjechalisia ź Biełarusi», -- z horyčču kaža jon. I pryvodzić prykład Barysa Hareckaha, byłoha pres-sakratara Maładoha Frontu. Ale Hareckaha jašče možna zrazumieć – nad im daŭleła kryminalnaja sprava. Kiepska, što siarod stypendyjataŭ prahramy imia Kalinoŭskaha šmat ludziej, jakim zusim ničoha nie pahražała.
«Zubry» niapravilna zrabili, samaraspuściŭšysia, miarkuje jon. «Bunt», na jahonuju dumku, nia maje perspektyvaŭ: bolšaść jaho siabroŭ uciakła z krainy paśla pieršaha ž cisku…
Artur maje prava davać acenki.
U Maładym Froncie Fińkievič z 2001 hodu. U arhanizacyju jon pryjšoŭ sam. Šukaŭ jaje, bo nia moh ciarpieć pryhniotu biełaruščyny. Jahonyja baćki ŭ 1994-m hałasavali za Paźniaka. A sam jon, dziesiacihadovaje dzicia, płakaŭ paśla referendumu 1995 hodu, kali zdavałasia – Biełarusi kaniec.
Hetakža znachodzili arhanizacyju i jahonyja kalehi. Źmicier Daškievič u 2001 hodzie pryjechaŭ z Horadni, kab adšukać «zubroŭ». Błukaŭ pa vializnym nieznajomym Miensku, błukaŭ, šukaŭ, šukaŭ – nie znachodziŭ. Urešcie na vulicy Varvašeni pabačyŭ na adnym z damoŭ bieł-čyrvona-bieły ściah. Zajšoŭ – a tam Sieviaryniec…
«My štohod z Daškievičam sustrakalisia na sutak 10-15 na Akreścina. Tam usie našy stratehii j taktyki abmiarkoŭvalisia», -- uspaminaje Artur, niby daŭniaje minułaje. Tut inšy śviet, tut inšy kłopat.
Ciapier akurat vyrašajecca, na jakuju pracu Fińkieviča pašluć. Artur dva hady advučyŭsia pa specyjalnaści «Mižnarodnyja adnosiny», ale takoj pracy jamu ŭ Mahilovie dakładna nia śviecić. Pieršyja jahonaja adukacyja – miaśnik. Adnak i siakieru «chimiku» nie davierać. Najchutčej što Artura čakaje niekvalifikavanaja praca na budoŭli. Budoŭla-turma-budoŭla-turma…
Artur charakterna padciskaje vusny. Jamu nialohka tut. Jamu 21 hod.
Natchniaje chiba toje, što prestyžnaja ŭkrainskaja Kijeva-Mahilanskaja akademija pryniała jaho na dystancyjnaje navučańnie. Jon źbirajecca študziravać padručniki i zdavać ekzameny piśmova. Jon maryć kaliści pasłužyć Biełarusi ŭ jakaści dziaržaŭnaha čynoŭnika. Kali krainie buduć patrebnyja ŭradoŭcy-patryjoty. Što pryvieźci? Knih, knih, časopisaŭ! – prosić jon.
U vieraśni čakajecca čarhovaja amnistyja. Kali Artur padpadzie pad jaje, jon maje šancy vyzvalicca ŭžo ŭ śniežni.
Vyje syrena. Heta značyć: 19.00. Čas spatkańniaŭ skončany. Viaźniaŭ źbirajuć na viečarovaje šychtavańnie.
Artur pacisnuŭ nam ruki, dvojčy pacisnuŭ, a my jašče chvilinu staim. Hladzim na jahonaje akno – treciaje sprava na druhim paviersie.
Nad altankaju dla spatkańniaŭ plešča liściem klon. Vierycca, što praz sto hadoŭ hetych pačvarnych savieckich šerych budynkaŭ nia stanie, a klon budzie šumieć, i pad im pakładuć vałun: «Tutaka ŭ 2006 adbyvaŭ katarhu zmahar za svabodu Biełarusi Artur Fińkievič. Pad hetym drevam jon sustrakaŭsia ź ludźmi, jakija jaho adviedvali».