Były kiraŭnik Minščyny Barys Batura pachvaliŭsia svajoj vysokaj piensijaj
a jaki pamier piensii ŭ vašych svajakoŭ?
Barys Batura naradziŭsia ŭ Vaŭkavysku, advučyŭsia ŭ palitechu, ale karjeru zrabiŭ u jakaści słužboŭca. U suvierennaj Biełarusi byŭ ministram ŽKH, namieśnikam premjer-ministra, staršynioj Mahiloŭskaha abłvykankama, staršynioj Savieta Respubliki i hubiernataram Minskaj vobłaści.
Na ŭvachodzie ŭ kafe, dzie my damovilisia ab sustrečy, apisaŭ aficyjantu byłoha čynoŭnika takim, jakim pryvyk bačyć jaho pa televizary: kaścium, halštuk i sivizna. Chłopiec trochi pamarudziŭ, ale pravioŭ surazmoŭcu da našaha stała. 68-hadovy Batura skančaŭ razmovu sa znajomym. Jon byŭ apranuty pa-prostamu: džynsy, bardovaje poła i skuranaja kurtka. U palcach dymiłasia cyhareta. I tolki sivizna nie vybivałasia z pryvyčnaha vobrazu.
— Dumaŭ, vy pa zvyčcy ŭ halštuku budziecie.
— Nasiŭ ich bolš za 30 hadoŭ. Kolki ž možna ŭžo!
— Halštukaŭ šmat u kalekcyi?
- Chapaje. Nie lublu jarkija. Zvyčajna paviazvali čorny ŭ pałosku, abo sini ŭ harošak, abo čysta sini.
— Palityčnuju karjeru vybrali śviadoma?
— Nu, jak… Ja skončyŭ mašynabudaŭničy fakultet Politechničnaha instytuta pa śpiecyjalnaści «mietałarežučyja stanki i instrumienty». Pry raźmierkavańni ŭsia hrupa źjazdžała na budaŭnictva taljacinskaha aŭtazavoda z hadavoj stažyroŭkaj u Italii. Ale ŭ majoj siamji byŭ strohi paradak. Kali adjazdžaŭ vučycca ŭ Minsk, baćka skazaŭ, kab potym viarnuŭsia ŭ Vaŭkavysk.
Staŭ šukać varyjanty raźmierkavańnia dadomu. U horadzie byŭ niadrenny liciejna-miechaničny zavod, ale śpiecyjalisty tam nie patrebny byli. Uvohule, znajšoŭ «kupca» u MUS, jaki pahadziŭsia ŭziać u Oršu ŭ mietałaapracoŭčuju kałoniju i pieravieści ŭ Vaŭkavysk ŭ kałoniju, dzie źniavolenyja rabili cehłu i matali transfarmatarnyja špulki dla vilenskaha zavoda radyjoakampanientaŭ. Tak ja atrymaŭ raźmierkavańnie ŭ MUS.
Adpracavaŭ u kałonii try hady. Pačynaŭ majstram i dasłužyŭsia da načalnika adździeła techničnaha kantrolu. A potym mnie prapanavali ŭznačalić vaŭkavyskuju kamunalnuju haspadarku. I ja staŭ ruchacca pa hetaj leśvicy. Papracavaŭ u rodnym horadzie siem hadoŭ, a paśla stolki ž u Hrodnie. Kali Michaił Uładzimiravič Miaśnikovič staŭ ministram ŽKH, prapanavaŭ być jaho namieśnikam. A praź niekalki hadoŭ i ja staŭ ministram. Nu, i pajšło-pajechała.
— Vy na piensii, ale ŭvieś čas u raźjezdach i spravach. Čamu vam nie adpačyvajecca?
— Nu, jość ža sad i dom, jaki abaviazvaje niešta rabić. Niezdarma ž kažuć: kali chočaš niešta zachavać va ŭłasnym domie, treba kožny dzień zabivać ćvik. Kali pracavaŭ u abłvykankamach, zaŭsiody pra heta pamiataŭ. Uziać fiermy, da prykładu. Ich davodziać da takoha stanu, što jany razvalvajucca. A kali rabić niešta kožny dzień, to jany byli b u cełasnaści i zachavanaści.
Uvohule, pracy ŭ mianie chapaje. Zrazumieła, što takoj vialikaj nahruzki, jak raniej, niama. Prosta siabry, znajomyja zaprašajuć pahavaryć, paraicca. Jezdžu da ich u hości. Na futbole ŭ Barysavie byvaju. Nu, i zastałasia zahruzka ŭ asacyjacyi «Parodnienyja harady», jakoj taksama treba zajmacca.
— Što heta takoje?
— Vielmi dobraja narodnaja dypłamatyja. U kiravańnie asacyjacyi ŭvachodzić 15 biełaruskich haradoŭ. Usiaho ž ich bolš za sto. Našamu ruchu ŭžo 20 hadoŭ. Adznačali jubilej u minułym hodzie ŭ Padolsku, kali pravodzili sustreču parodnienych haradoŭ Rasii i Biełarusi. Nas navat prezidenty vinšavali. U minułym hodzie praviali sustreču z palakami (u krainach kala 50 par parodnienych haradoŭ) u Hrodnie. Ty jakraz u hety čas i telefanavaŭ. U hetym hodzie ŭ červieni budzie sustreča ź niemcami ŭ Niaśvižy. Sustrečy vielmi karysnyja. Voś, da prykładu, Barysaŭ i Padolsk — paradnionyja harady. I rasiejcy «zabirajuć» amal usiu miasa-małočnuju pradukcyju. Asabliva małočnuju. U svoj čas u Połacku vodazabor pabudavaŭ spakryviony horad ź Niamieččyny. I hrošy ŭ jaho ŭkłaŭ. Vielmi šmat pastaŭlajecca miedycynskaha abstalavańnia i realizujucca roznyja prajekty. Ja liču, što ad našaha ruchu i našych sustreč vialikaja karyść. I heta treba raźvivać.
— Na chobi — hulniu ŭ vialiki tenis — zastajecca čas?
— Raz na tydzień vychodžu na kort, ale treba było b čaściej. Ahułam hulaju ŭžo hadoŭ 30. Mnie padabajecca, tamu što hulnia daje ruch. Nu, i niama nieabchodnaści ŭ vialikaj kolkaści sparynh-partnioraŭ. Heta nie valejboł ci futboł, dzie patrebnyja kamandy. Dvuch čałaviek dastatkova.
— U krainie piensijanieram žyviecca składana. Kali byli hubiernataram, ahučvali svaju zarpłatu. Možacie skazać, jakaja ŭ vas piensija?
— Mahu, ale nie viedaju, jak na heta pahladziać.
— Nu, na zarpłatnyja ličby, zdajecca, adekvatna adreahavali.
— Atrymlivaju kala 15 miljonaŭ. Dziakujučy kiraŭniku dziaržavy dali piensiju z pasady vyšejšaj słužbovaj asoby.
— Pierad vychadam na piensiju vas prezident słaviesna adpraviŭ pracavać na «Barysaŭdreŭ», a vy nie pajšli. Dastatkova śmieła.
— Usio nie zusim tak. Toje rašeńnie było nie kančatkovaje i potym źmianiłasia. Adkryta tabie skažu, što za čas majoj pracy ŭ Minskaj vobłaści my šmat zrabili na hetym pradpryjemstvie. Ale i kiraŭnik pavinien byŭ sam navieści tam elemientarny paradak. Heta ž nie techničnaje rašeńnie, nie treba ŭdavacca ŭ hłyb vytvorčaści. Ale kožnamu svaje ruki i hałavu nie prymacavać.
— Nakolki naohuł metazhodna padtrymlivać na płavu vialikuju kolkaść pradpryjemstvaŭ, jakija tonuć — takija, jak «MTZ» abo «BiełAZ»?
— U «BiełAZa» — zapatrabavanaja pradukcyja. Jaho ŭ hety śpis uklučać nie varta. Nakolki viedaju, i hety hod u zavoda całkam zahružany. Prablem nie baču. A što da rešty, treba vyrablać mašyny narmalovaj jakaści i dobra pracavać nad realizacyjaj. Vaźmi, da prykładu, «Volva». Kožny hod vychodzić novaja madel aŭto. Treba raźvivacca i ruchacca napierad. Tady ty budzieš kankurentazdolnym, a nie hladzieć u rot uradu abo dziaržavie i prasić dapamohi. Samim treba krucicca. Liču, što pradpryjemstvy niedapracoŭvajuć.
Zakryvać taksama nie vyjście. Kalektyvy vialikija. Treba abaviazkova ich zachoŭvać. U hetym składanaści. Dla krainy heta znakavyja pradpryjemstvy. Imi prosta treba zajmacca bolš efiektyŭna.
— Vy syšli z palityki ŭ 66 hadoŭ, Michaiłu Miaśnikoviču — 65 i jon jašče pracuje. Maładych kiraŭnikoŭ mała. Heta prablema?
— Liču, treba bolš daviarać moładzi i bolš jaje pryciahvać. Jość ža Akademija kiravańnia pry prezidencie. Kadry jość, treba prosta bolš sistemna ich pryciahvać. Čamu nie pryciahvajuć? Heta pytańnie nie da mianie.