U Minsku stvarajecca Centr kamplektavańnia i vyvučeńnia dakumientalnaj spadčyny biełaruskaha zamiežža
Losy archivaŭ biełaruskich dziejačaŭ i arhanizacyj u zamiežžy — składanaja, a časam i trahičnaja staronka ajčynnaj historyi.
Možna pryvieści dziasiatki prykładaŭ źniknieńnia ci navat śviadomaha źniščeńnia kaštoŭnych zboraŭ naščadkami abo niejkimi strukturami. Razam z tymi dakumientami źnikaje vialiki płast infarmacyi i sam darobak surodzičaŭ za miažoj. Jany zastajucca niabačnymi i dla daśledčykaŭ, i, jak vynik, dla šerahovych suajčyńnikaŭ.
U Biełaruskim dziaržaŭnym archivie-muziei litaratury i mastactva paŭstała navukova-tvorčaja inicyjatyva «Centr kamplektavańnia i vyvučeńnia dakumientalnaj spadčyny biełaruskaha zamiežža».
Stvareńnie takoj struktury źviazana ź nieabchodnaściu sistematyčnaha źbirańnia dakumientaŭ, drukaŭ, artefaktaŭ, što stvaralisia i stvarajucca biełarusami pa-za miežami mietrapolii. Kali raniej funkcyi takoha źbirańnia ŭ peŭnaj stupieni vykonvali emihracyjnyja ŭstanovy na Zachadzie, jak, prykładam, Biełaruski instytut navuki i mastactva ŭ Ńju-Jorku, Biełaruskaja biblijateka imia F. Skaryny ŭ Łondanie, abo Centr F. Skaryny ŭ Minsku, dyk ciapier, z pašyreńniem hieahrafii biełaruskich dyjaspar, sistematyčnaha metanakiravanaha źbirańnia darobku zamiežnych suajčyńnikaŭ nie viadziecca. U vyniku, kaštoŭnaja častka biełaruskaj kulturnaj spadčyny hublajecca dla sučasnych i budučych daśledčykaŭ.
Pavodle zadumy, novy Centr pryznačany dla sadziejničańnia vyjaŭleńniu, zachavańniu, apisańniu, vyvučeńniu i papularyzacyi dakumientalnaj spadčyny biełaruskaha zamiežža na bazie Biełaruskaha dziaržaŭnaha archiva-muzieja litatatury i mastactva.
Varta adznačyć, što ŭ BDAMŁiM na praciahu apošnich dziesiacihodździaŭ užo išło pastupovaje źbirańnie zamiežnaj biełarusiki.
Svaje archiŭnyja zbory siudy pieradali viadomyja dziejačy zamiežža Masiej Siadnioŭ, Aleś Alechnik, Janka Zaprudnik, Vitaŭt Kipiel. Niadaŭna ŭ archiŭ była pieradadzienyja vialikaja kalekcyja dakumientaŭ zhadanaha ŭžo vyšej Biełaruskaha instytuta navuki i mastactva. Takim čynam, novastvorany Centr maje dobruju bazu dla svajoj dziejnaści.
Siarod zadač Centra možna adznačyć vyjaŭleńnie biełaruskich dakumientaŭ u zamiežnych archivach, muziejach i biblijatekach, zborach arhanizacyj biełaruskaha zamiežža, a taksama pryvatnych asobaŭ; arhanizacyju kamplektavańnia i stvareńnie archiŭnych fondaŭ biełaruskich hramadska-kulturnych arhanizacyj zamiežža i dziečaŭ biełaruskich dyjaspar u składzie Biełaruskaha dziaržaŭnaha archiva-muzieja litaratury i mastactva; navukovaje apisańnie dakumientalnaj spadčyny biełaruskaha zamiežža; spryjańnie jaje navukovamu vyvučeńniu; papularyzacyja ŭ biełaruskim hramadstvie viedaŭ pra dziejnaść za miažoj biełaruskich arhanizacyj, vydatnych asobaŭ biełaruskaha pachodžańnia. Miarkujecca ažyćciaŭlać kansultavańnie zacikaŭlenych asobaŭ pa pytańniach zachavańnia i vyvučeńnia dakumientaŭ, publikacyju materyjałaŭ na padstavie sabranych archivaŭ.
Siońnia nadzvyčaj važnym jość źbirańnie dakumientaŭ i drukaŭ dziejučych arhanizacyj i supołak, a taksama zachavańnie archivaŭ dziejačaŭ dalokaha i blizkaha zamiežža.
Tamu Centr spadziajecca naładzić ciesnaje supracoŭnictva z usimi zacikaŭlenymi asobami i arhanizacyjami jak za miažoj, tak i ŭ Biełarusi, kab nie dać źniknuć bahataj spadčynie biełaruskaha zamiežža.
U spravie supracoŭnictva pa pytańniach, źviazanych z zachavańniem i vyvučeńniem zamiežnaj biełarusiki, možna źviartacca da dyrektara BDAMŁiM Hanny Zapartyki abo historyka Natalli Hardzijenki.
Biełaruski dziaržaŭny archiŭ-muziej litaratury i mastactva.
Adras: Minsk, vuł. Kiryła i Miefodyja, 4.
Teł.: +375(17)3274781.
E-mail: bdamlim@tut.by; nhardzijenka@gmail.com.