Vyjšła kniha pra historyju astranomii ŭ Biełarusi

4.04.2013 / 23:49

Nashaniva.com

«I zornaje nieba nad hałavoj…»: Narysy z historyi astranomii / Leanid Łaŭreš. — Minsk: Limaryus, 2013.

Vyjšła ŭ śviet kniha lidskaha aŭtara Leanida Łaŭreša, pryśviečanaja historyi astranomii ŭ Biełarusi. Aŭtar viadomy taksama jak stvaralnik internet-sajtaPawet.net — najstarejšaha z histaryčnych sajtaŭ u Biełarusi.

«Vyvučeńnie historyi navuki ŭžo maje svaju tradycyju ŭ Biełarusi, — piša ŭ pradmovie da knihi historyk Aleh Dziarnovič. — Apošniaje dvaccacihodździe ŭ hetaj śfiery adznačanaje źjaŭleńniem sieryi „Našy słavutyja ziemlaki“ — z tych 39 knižak, jakija vyjšli na praciahu 1988–2007 hadoŭ, 12 byli pryśviečanyja postaciam i daśledčykam u halinie fiziki, matematyki, hieahrafii, hieałohii, inžynieryi, miedycyny… Vybudoŭvajecca historyja navuki praz bijahrafii jaje piersanalij. Uvohule, heta davoli pašyrany pryjom — pakazvać abstaviny naradžeńnia navukovaj teoryi praz ułasnuju tvorčuju łabaratoryju taho ci inšaha navukoŭca. Takim čynam my možam zrazumieć toj abjom viedaŭ i praktyčny instrumientar, jakija spryčynilisia da naradžeńnia peŭnaj navukovaj kancepcyi ci techničnaha vyrašeńnia, adčuć, što dapamahała, a što pieraškadžała ŭ sacyjalnaj śfiery intelektualnamu prahresu.

Leanid Łaŭreš zastaŭsia viernym hetamu pryjomu, ale prapanavaŭ krychu inšy pryncyp vykładańnia svajoj temy —

jon padaje historyju astranomii ŭ našym krai praz halereju partretaŭ i historyju instytucyj, hetym samym stvarajučy panaramu stanaŭleńnia i razvićcia hetaj navuki.

Taksama aŭtar dapamahaje nam uviesci peŭnuju karekcyju ŭ pašyranyja ŭjaŭlenni.

Tradycyjna my ŭsprymajem Vilenski ŭniviersitet XVIII — pieršaj traciny XIX st. jak krajovaha lidara ŭ humanitarnych, najpierš histaryčnych, navukach. Ale, jak pakazaŭ aŭtar, užo ŭ XVII st., poruč z teałohijaj i tradycyjnymi kursami jeŭrapiejskich univiersitetaŭ u Vilenskaj akademii paśpiachova vykładalisia najnoŭšyja astranamičnyja vučenni.

A ŭ kancy XVIII st. u Hałoŭnaj litoŭskaj škole (jak tady nazyvaŭsia ŭniviersitet) najbolš aktyŭna razvivalisia fizika-matematyčnyja navuki i była stvoranaja absiervatoryja. Faktyčna, historyja astranomii ŭ Vilenskim univiersitecie ilustruje stanaŭleńnie navuki Novaha času — sučasnaj navuki. Nie da kanca zrazumiełym, praŭda, zastajecca pytańnie: ci aznačała hetaje stanaŭleńnie novaj navuki poŭny razryŭ z hiermietyčnaj tradycyjaj? Bo, što moža padacca dastatkova niečakanym, astranomija na ŭzroŭni kanceptualnaha abahulnieńnia — u kasmałohii — časam ambivalentna kantaktuje z reniesansnaj mahijaj Džardana Bruna ci relihijaj.

Usio ž ja raju ludziam roznych śpiecyjalnaściaŭ časam źviartacca da astranomii, choć by dla karekcyi ŭjaŭleńniaŭ pra ŭłasnuju značnaść i maštab prablem, što paŭstajuć pierad nami ŭ aktualny čas.

Leanid Łaŭreš prapanuje svaje ściežki ŭ hetym šlachu».

Čytajcie taksama:

Kamientary da artykuła