Статкевіч: «Сядаць у крэсла Сідорскага» мне прапаноўваў бізнэсовец Сманцар
Калі Статкевіч падышоў бліжэй, то ніякага афіцэра не ўбачыў. Тады зразумеў, што і гэта была правакацыя.
Толькі на другі дзень працэсу над Статкевічам яго нарэшце дапыталі.
Статкевіч разам з адвакатам яшчэ да пачатку працэсу падавалі хадайніцтва, каб усіх кандыдатаў судзілі разам. Атрымалі адмову.
Мікола Статкевіч выглядае бадзёрым. І гаворыць ён упэўнена. Ад яго працяглы час не было звестак. Толькі скупыя навіны праз адваката. Цяпер пацвердзілася інфармацыя, што экс-кандыдат трымаў галадоўку з СІЗА. Сам Статкевіч не надта засяроджваўся на дэталях яго ўтрымання за кратамі. У першую чаргу прыводзіў аргументы на карысць версіі з правакатарамі 19.12.
«Я адмовіўся даваць сведчанні структуры, якой я не давяраю, якая ўсё гэта стварыла. Я не падпісваў ніякіх дакументаў прынцыпова [на папярэднім следстве]. Падпісаўся толькі пад тым, што азнаёміўся з матэрыяламі крымінальнай справы. І пад вынікамі экспертызы, каб іх не памянялі». Экс-кандыдат заявіў, што ў справе ўбачыў два пратаколы агляду плошчы Незалежнасці. Першы агляд з 0.30 да 04.00 праводзіў капітан. Ён знайшоў пустую бутэльку, сурвэткі, мегафон. Другі агляд праводзіў маёр — за 24 хвіліны ён знайшоў ужо шмат прадметаў: ледарубы, металічныя пруты.
«Я не знаходжу іншага тлумачэння, як фабрыкацыя справы».
Экс-кандыдат выказаў спадзяванне, што абодва пратаколы маюцца ў справе. Яму ніхто нічога не адказаў.
«Хацелася б пачуць, з кім і дзе я планаваў масавыя беспарадкі. Галаслоўнае абвінавачванне. Дзе тыя «баевікі», якіх я павёў?
Гэтыя маладыя людзі, якія мяне бачаць першы раз? Масавых беспарадкаў не было. Але была спроба іх арганізаваць з боку ўлады, загадзя спланаваўшы».
Мікола Статкевіч патлумачыў сваё знаходжанне ў калоне Някляева, у той час, як яго прыхільнікі збіраліся каля чыгуначнага вакзала ўвечары 19 снежня. Каля 19.00 Статкевіч зайшоў у штаб Някляева, каб пазнаёміцца з дакументамі, якія планавалі вынесці на абмеркаванне на плошчы. А пасля зразумеў, што на вакзал не паспее. Калі на людзей напалі і пабілі, Статкевіч адзін рушыў на Кастрычніцкую плошчу.
«Тут шкло разбілі і столькі абвінавачаных. А збіццё кандыдата ў прэзідэнты Някляева — я толькі даваў адно тлумачэнне».
Калі людзі выйшлі на праспект Незалежнасці, па словах Статкевіча, ён вырашыў узначаліць шэсце. «Побач была Адміністрацыя прэзідэнта. Самае неябспечнае — некіруемая сітуацыя. Я баяўся, што ўлада здольная на агрэсіўныя дзеянні. Варта было звесці людзей далей адтуль. Я спрабаваў выйсці на праспекце наперад, каб узначаліць дэманстрацыю. Але чамусьці невялікі ланцуг супрацоўнікаў ДАІ ў форме перакрыў дарогу менавіта нам (кандыдатам). Я іх абышоў і пабег даганяць дэманстрацыю. Але я не здолеў гэтага зрабіць да плошчы Незалежнасці. Людзі ішлі некіравана. Але беспарадкаў не было». На яго думку, кандыдатаў блакавалі наўмысна, бо спадзяваліся, што натоўп пачне чыніць гвалт.
Статкевіч прывёў некалькі аргументаў на карысць версіі аб правакатарах. Па яго словах, з’яўленне спецназу пасля першага біцця шкла і яго адыход было наўмысным.
«Мэта адступлення (пасля зразумеў) — выманіць кандыдатаў да ўваходу Дома ўрада, дзе было ўжо разбіта шкло».
Ён адзначыў, што пачуўся чыйсьці голас, маўляў, каля дзвярэй будынка чакае афіцэр, які будзе весці перамовы з дэлегацыяй кандыдатаў. Калі Статкевіч падышоў бліжэй, то ніякага афіцэра не ўбачыў. Тады зразумеў, што і гэта была правакацыя. Камусьці трэба было, каб кандыдаты падышлі да разбітага шкла.
«У лютым мяне перавялі з адзіночнай камеры ў агульную, дзе быў Дзмітрый Новік. Ён расказаў, што калі іх каля дзвярэй Дома ўрада пачалі збіваць спецназаўцы, некаторыя людзі, што білі шкло, закрычалі: «Свае! ГУВД!»
«Мы з групай кандыдатаў пайшлі да ўваходу Дома ўрада. І калі гавораць, што там нікога не было... Я ніколі не паверу, што прэм'ер-міністр у ноч выбараў там не быў, магчыма ён быў недзе побач і мог хутка прыехаць».
Калі Статкевіч галадаў, да яго зайшоў начальнік СІЗА з мабільным тэлефонам. Паказаў фільм «Плошча. Жалезам па шкле». У ім паказалі Пінчука, які сказаў, што Статкевіч замовіў у яго металічныя пруты і папрасіў іх затачыць. Экс-кандыдат не сумняваецца, што замова Пінчуку была зроблена кімсьці задоўга да 19.12. І гэта сведчыць пра тое, што правакацыі планаваліся загадзя. Ён сказаў, што ў тым фільме былі выкарыстаны нарэзкі з яго размовы з адным з прадстаўнікоў ініцыятыўнай групы падчас сустрэчы з выбарцамі, і змешчаны ў патрэбны кантэкст.
Статкевіч патлумачыў і сітуацыю з тэлефоннай размовай, выкарыстанай у прапагандысцкім фільме. Нейкі мужчына пачаў даваць парады — «засоўваць планы ў кішэні», прапаноўваў кандыдату «сядаць у крэсла Сідорскага і націскаць на кнопкі». Гэта быў бізнэсовец з Украіны Сманцар. Статкевіч пазнаёміўся з ім у Кіеве дзесьці ў 2008 годзе.
«Цікавасць да яго была, бо ён — беларускі прадпрымальнік». Падчас апошняй размовы ў сярэдзіне ліпеня 2010 у Кіеве спытаў у Сманцара, каго ён падтрымае на выбарах. Той сказаў, што яму гэта нецікава. «Тады ён мне нецікавы».
«Я палову не чуў з таго, што ён казаў. Хай сп. Сманцар адказвае за свае словы».
Сваё знаходжанне на лаве падсудных Мікола Статкевіч лічыць звядзеннем асабістых рахункаў з ім кіраўніка краіны.
«Я ведаў, што Лукашэнка помслівы».
Аб гэтым яго папярэджваў і экс-кандыдат Казулін.