«Мне здавалася, што жыццё заканчваецца, а ў яго ў 70 гадоў было поўна планаў». Чэмпіёнка свету па фрыстайле Раманоўская пра Казеку

«Для мяне ён заўсёды быў вопытным прафесіяналам. Спачатку я крыху баялася Мікалая Іванавіча».

10 жніўня ва ўзросце 76 гадоў памёр Мікалай Казека — легендарны трэнер беларускага фрыстайлу. Яго выхаванцы бесперапынна заваёўвалі алімпійскія медалі з 1998‑га да 2022 год. Пры гэтым золата Алімпійскіх гульняў падапечныя Казекі бралі чатыры разы, а чэмпіянатаў свету — толькі два: у 2001‑м у мужчын перамог Аляксей Грышын, а ў 2019‑м у жанчын — Аляксандра Раманоўская. Гэты вынік стаў пікам кар'еры дзяўчыны, якая рана закончыла кар'еру. 29‑гадовая экс-фрыстайлістка падзялілася з Betting.team успамінамі пра Казеку.

— Для мяне Мікалай Іванавіч — гэта найперш галоўны трэнер, настаўнік. Станаўленне як асобы, усю спартыўную кар'еру я правяла менавіта пад яго кіраўніцтвам. Ён натхняў, быў прыкладам у многіх момантах — і ў спартыўных, і ў жыццёвых.

— Як вы даведаліся пра смерць Казекі?

— Ехала з працы ў машыне, і мне прыйшла спачувальная вестка. З-за таго, хто даслаў паведамленне, я адразу падумала пра Мікалая Іванавіча. Стала гугліць, але ніякай інфармацыі не знайшла. Спытала ў суразмоўцы, што здарылася. Вось так і даведалася. Праз хвілін 10 пасля паведамлення ў інтэрнэце з'явіліся навіны пра яго смерць.

— Калі вы апошні раз размаўлялі з Казекам?

— Апошнія гады два мы, на жаль, практычна не размаўлялі. Адразу пасля таго, як я сышла з фрыстайлу, некалькі разоў бачыліся, размаўлялі. Але потым я пастаралася аддаліцца ад спорту, занялася іншымі справамі, з галавой сышла ў працу. Пастаянна думала, што трэба ўсё ж патэлефанаваць, дамовіцца сустрэцца, але адкладвала, адкладвала. І не паспела.

— Калі Казека ў 2021‑м вельмі цяжка пераносіў COVID, падтрымлівалі яго?

— Тады даведвалася пра ўсё з інтэрнэту, ад знаёмых. З-за таго, што я крыху замкнулася ў сабе, нашыя кантакты сышлі на нішто. Калі мы падтрымлівалі кантакт, то з яго ініцыятывы, за што яму вялікі дзякуй. У зносінах з людзьмі я не самы ініцыятыўны чалавек — у асноўным сябры мяне кудысьці выцягваюць, а не я іх. А Мікалай Іванавіч часам сам тэлефанаваў, пісаў. Без прычыны — проста каб пагаварыць, даведацца, як справы. Я працавала недалёка ад яго дома, калі размаўлялі па тэлефоне, казала, што бачу яго кватэру з акна офіса. Заўсёды было прыемна яго чуць.

— Памятаеце, як пачалося ваша супрацоўніцтва?

— Вядома. Я рана прыйшла ў фрыстайл, але, вядома, яшчэ да таго, як трапіла ў зборную Беларусі, ведала, хто такі Казека, чаго ён дасягнуў. Мы нават часам перасякаліся. Ён убачыў ува мне пэўныя перспектывы, і ў 2011 годзе я трапіла пад яго кіраўніцтва. Для мяне ён заўсёды быў вопытным прафесіяналам. Спачатку я крыху баялася Мікалая Іванавіча. Такі аўтарытэтны чалавек, а я зусім маладая, няўпэўненая ў сабе. І мне здавалася, што я не апраўдвала яго надзей, таму моцна перажывала. Але гэта прайшло. Страхі часта існуюць толькі ў нашай галаве. І калі ў працэсе сумеснай працы мы даведаліся адзін аднаго лепш, нашае ўзаемаразуменне стала вельмі добрым, а працаваць разам з кожным годам станавілася лягчэй.

— Ён заўважаў ваш страх?

— Думаю, так. Ён валодаў дзіўным балансам трэнерскіх навыкаў, якія дазвалялі выхоўваць класных спартсменаў. Заўсёды ўмеў глыбока зазірнуць у чалавека, адчуць яго, знайсці падыход да кожнага. Быў вельмі тактоўным — ніколі мяне не кранаў, не рабіў акцэнту на маіх страхах і не даваў падстаў перажываць.

— Але былі моманты, калі крытыкаваў, сварыўся на вас?

— Калі патрабавалася, хваліў, у іншай сітуацыі мог і пакрытыкаваць. Каб проста сварыўся, крычаў, за маю кар'еру было зусім мала такіх выпадкаў, можа, пару разоў. Нават не памятаю прычын. Але сварыўся ён у рамках прыстойнасці. А крытыка ці вельмі рэдкія ўспышкі гневу мелі аб'ектыўныя прычыны. І спартсмены рабілі высновы.

— Ён мог пагаварыць з вамі па душах?

— Нават калі мы размаўлялі па-за трэніроўкамі і спаборніцтвамі, усё роўна пра спорт, пра фрыстайл. Калі я стала старэйшай і паміж намі ўсталявалася ўзаемаразуменне, тады ў працэсе пастаянных кантактаў мы маглі пагаварыць па душах, нават паспрачацца. Ён цікавіўся маім маральным станам, думкамі, нешта раіў.

— Вы адчулі на сабе ягоны педагагічны талент, пра які многія кажуць?

— Безумоўна. У Мікалая Іванавіча былі чалавечыя якасці, якія дазвалялі яму знаходзіць агульную мову з тымі, хто яго акружаў. У тым ліку бязмежная мудрасць.

— Калі вы сталі чэмпіёнкай свету, як Казека сябе паводзіў? Больш дараваў ці, можа, наадварот, больш патрабаваў?

— Мне здаецца, у ягонай камандзе было столькі зорак, што да высокіх вынікаў ён ставіўся як да лагічнага плёну сумеснай працы. Ні ён, ні я не ўспрымалі гэта як найвышэйшую кропку. Для нас чэмпіёнства — класная адзнака, ад якой можна рухацца далей. Не магу сказаць, што ён пачаў больш патрабаваць. У яго ва ўсім быў баланс строгасці і мяккасці. Спартсмены не адчувалі сябе ў жорсткіх рамках, але пры гэтым заўсёды захоўвалася дысцыпліна.

— Калі вы атрымалі сур'ёзную траўму і ў 2020‑м праходзілі рэабілітацыю, як рэагаваў Казека?

— Як трэнер ён моцна засмуціўся. Мы абодва разумелі, што для мяне гэта сур'ёзнае выпрабаванне. Пры гэтым Мікалай Іванавіч ніколі нават на падобныя сітуацыі не глядзеў песімістычна. Ён падтрымліваў, але мы абодва зыходзілі з таго, што пройдзем гэты перыяд і будзем працаваць далей.

— У яго пазітыву наконт вашага здароўя і аднаўлення было больш, чым у вас?

— Шмат у чым так. Калі я лячылася, то бачыла яго вочы, чула, як ён расказваў пра планы працы са мной, перспектывы. Глядзела на ягоны запал і сама зараджалася пазітывам. Ён сваімі паводзінамі банальна не пакідаў выбару сумаваць.

Ён увогуле быў такім аптымістычным чалавекам. Якія б ні былі праблемы, ён заўсёды стараўся на ўсё глядзець пазітыўна. Нават калі ў ягонай трэнерскай кар'еры ўсё складвалася не зусім добра, я ўсё роўна бачыла, што ў яго процьма амбіцый, планаў. Ён хацеў рэалізавацца, шукаў розныя спосабы.

— Якія ўрокі вы вынеслі з перыяду працы з ім?

— Пра ўрокі мне яшчэ трэба будзе падумаць. Чаму ён дакладна мог навучыць — што ніколі нельга здавацца, падаць духам. Калі мы перасякаліся пасля завяршэння маёй кар'еры, я бачыла яго актыўнасць. Думала: блін, мне крыху больш за 20 гадоў, але здаецца, што ўжо жыццё заканчваецца, а Мікалаю Іванавічу 70 — і ён снуе планы, як і каго будзе трэніраваць.

— Напрыканцы, можа быць, успомніце якую-небудзь пазітыўную гісторыю пра яго?

— Мы аднойчы былі ў Швейцарыі. Мікалай Іванавіч гуляў і ўбачыў, што каля аднаго дома гаспадары выставілі на вуліцу непатрэбныя рэчы. І вярнуўся ў гатэль з машынкай на пульце кіравання — пажарнай, у якой выязджала лесвіца. Здзіўляўся, што яе выкінулі. Потым хадзіў па калідорах з ёй. Максіму Гусціку рабілі масаж — Мікалай Іванавіч падкаціў машынку і падняў лесвіцу проста да твару Максіма. Вось так забаўляўся з цацкай. Вельмі яскравы прыклад пазітыву Мікалая Іванавіча.

Каментары да артыкула