У Цэнтральную і Усходнюю Еўропу цякуць мільярды: рэкордныя інвестыцыі, нягледзячы на нявызначанасць
2025 год быў поўны супярэчнасцей для рынку зліцця і паглынання Цэнтральнай і Усходняй Еўропы. З аднаго боку, інвестарам прыйшлося сутыкнуцца з вайной ва Украіне, запаволеннем тэмпаў росту эканомікі Германіі і напружанасцю ў гандлі. З другога — кошт здзелак дасягнуў рэкорднага ўзроўню.
Варшава. Фота: «Наша Ніва»
Згодна са справаздачай «Інвестыцыі ва ўваходныя зліцці і паглынанні ў Цэнтральнай і Усходняй Еўропе 2025/2026», падрыхтаванай кампаніяй Forvis Mazars, раскрытая вартасць набыцця і паглынання ў рэгіёне вырасла да 42,5 млрд еўра, што на 36% больш, чым у мінулым годзе, піша Euronews.
Інвестыцыі ў Цэнтральную Еўропу. Менш здзелак, больш грошай
Нягледзячы на тое што колькасць угод скарацілася на 9%, аб’ём капіталу, які прыцякае ў рэгіён, аказаўся як ніколі вялікім. Эксперты падкрэсліваюць, што гэта стала вынікам канцэнтрацыі на буйных актывах.
У 2025 годзе ў рэгіёне было абвешчана пра 1312 здзелак у параўнанні з 1446 — годам раней. Зніжэнне аб’ёму ўгод, аднак, не азначае, што цікавасць інвестараў аслабла. Наадварот, капітал засяродзіўся на самых буйных набытках.
Найлепшым прыкладам стала здзелка ў фармацэўтычным сектары: амерыканскі фонд GTCR набыў чэшскую групу Zentiva за 4,1 млрд еўра. Гэта была найбуйнейшая замежная інвестыцыя ў Цэнтральнай і Усходняй Еўропе, здзейсненая інвестарам з-за межаў рэгіёна за апошнія некалькі гадоў.
Паводле меркавання экспертаў, прычыны зніжэння колькасці ўгод шмат у чым носяць знешні характар. Праблемы ў найбуйнейшай эканоміцы Еўропы прывялі да таго, што кампаніі і фонды сталі прымаць больш асцярожныя рашэнні.
«Запаволенне эканамічнага росту ў Германіі прымусіла людзей адмовіцца ад інвестыцый. Гэта сітуацыя распаўсюдзілася на цэнтральныя і паўночныя раёны Цэнтральнай і Усходняй Еўропы», — адзначае Андрыя Гарофуліч з Forvis Mazars.
Краіны Цэнтральнай і Усходняй Еўропы: вароты ў Еўропу
Справаздача паказвае, што замежныя інвестары застаюцца асновай рынку зліцця і паглынання ў Цэнтральнай і Усходняй Еўропе. На іх долю звычайна прыпадае больш за 40% ад колькасці здзелак і да трох чвэрцяў іх кошту.
У 2025 годзе доля інвестараў з-за межаў рэгіёна склала 43% па колькасці ўгод і 54% па кошце. Для параўнання, у Паўночнай Амерыцы на долю замежных інвестараў прыпадае менш за адну пятую рынку.
Адной з ключавых пераваг Цэнтральнай і Усходняй Еўропы з’яўляецца яе размяшчэнне. Блізкасць да 500 мільёнаў спажыўцоў Еўрапейскага саюза, развітая транспартная сетка і лічбавізацыя, якая расце, прыцягваюць кампаніі з усяго свету. Такім чынам, Цэнтральная і Усходняя Еўропа застаецца «варотамі» ў Еўропу для глабальнага капіталу. Гэтаму спрыяюць прававая стабільнасць, інфраструктура і доступ да рынку ЕС.
Як кажа Андрыя Гарофуліч: «Усе хочуць быць бліжэй да сваіх кліентаў. Рэгіён Цэнтральнай і Усходняй Еўропы прапануе блізкасць да асноўных рынкаў, кваліфікаваную рабочую сілу і пры гэтым больш нізкія цэны, чым у некаторых іншых рэгіёнах. Мае вялікі сэнс вытворчасць або наяўнасць уласных прамысловых прадпрыемстваў у рэгіёне Цэнтральнай і Усходняй Еўропы».
Дадатковым стымулам з’яўляюцца інтэграцыйныя працэсы. Албанія набліжаецца да членства ў ЕС, а Румынія і Балгарыя далучыліся да Шэнгенскай зоны. Гэта павышае прадказальнасць і бяспеку інвестыцый.
Тэхналогіі, ахова здароўя і фінансы ў авангардзе
Найбольшая колькасць здзелак у 2025 годзе прыпадала на тэхналагічны сектар — 20 інвестыцый. Аднак з пункту гледжання кошту лідзіруюць фінансавыя паслугі, агульны аб’ём якіх склаў 11,7 млрд еўра. Найбуйнейшай падзеяй стала набыццё 49% акцый Santander Bank Polska кампаніяй Erste Group за 6,8 млрд еўра.
Пасля складанага перыяду 2022—2024 гадоў фонды прамых інвестыцый пачынаюць набіраць абароты. «Прыватныя інвестыцыйныя кампаніі не маглі выйсці з бізнэсу, таму не было магчымасці прадставіць іх новым інвестарам. Гэта вельмі ўскладняла прыцягненне сродкаў», — прызнае Гарофуліч.
Аднак сітуацыя паляпшаецца, і на рынак выходзяць новыя фонды. Мясцовыя гульцы становяцца ўсё больш актыўнымі, гаворыцца ў справаздачы. Яны асабліва зацікаўлены ў тэхналогіях, ахове здароўя і прафесійных паслугах.
Перспектывы на 2026 год
Аўтары справаздачы настроены ўмерана аптымістычна. Яны адзначаюць рост дзяржаўных выдаткаў, сродкі ЕС і паляпшэнне стану эканомікі. «Дзяржаўныя выдаткі высокія, шмат грошай паступае з фондаў ЕС, а эканоміка добра развіваецца. Пазітыўны настрой рынку — адзін з ключавых элементаў, таму што грошы даступныя», — падкрэслівае Гарофуліч.
Але ёсць і рызыкі — геапалітычная і палітычная сітуацыя, уключаючы выбары ў некалькіх краінах рэгіёна і гандлёвыя адносіны паміж ЗША і Кітаем. Аднак калі стабільнасць захаваецца, Цэнтральная і Усходняя Еўропа можа застацца адным з самых цікавых інвестыцыйных рынкаў у свеце.