У маразы птушкам патрэбна наша падтрымка. Як іх правільна карміць
Снегапады і маразы ўдарылі не толькі па беларусам, але і сур'ёзна паўплывалі на жыццё гарадскіх птушак. Проста цяпер ім асабліва патрэбна наша падтрымка. Зімой пярнатым вельмі складана здабываць ежу: насякомыя знікаюць, насенне схавана пад снегам і лёдам, а кароткі светлавы дзень і моцныя маразы патрабуюць вялікіх энергазатрат.
У інтэрв'ю Onliner арнітолаг, дырэктар Цэнтра экалагічнага выхавання і развіцця Руслан Шайкін распавёў, якія птушкі маюць патрэбу ў дапамозе больш за ўсё, чым іх правільна падкормліваць і дзе лепш пакідаць корм.
— Птушкі адаптуюцца да нашых умоў надвор'я і маразоў. Вадаплаўныя калісьці былі пералётнымі: адляталі або кіраваліся паўднёвей на ўчасткі з адкрытай вадой. Але за апошнія 10 гадоў зімы змяніліся, назіраецца пацяпленне, таму многія віды сталі заставацца на зімоўку. І ў такое надвор'е, як зараз, ім, натуральна, становіцца складана, — кажа Руслан Шайкін.
— Вада замярзае, адкрытых участкаў становіцца менш, і птушкі, якія засталіся ў горадзе, скапляюцца ў месцах, дзе можна здабываць корм. Зараз яны збіраюцца на невялікіх участках на Чыжоўскім вадасховішчы побач з экаадукацыйным комплексам «Чомга-востравам», дзе жывуць крыжанкі, лебедзі, чаплі, на Камсамольскім возеры, вадасховішчы Крыніца. Ім, дарэчы, у самой вадзе не халодна. Тэмпература там вышэй, чым на адкрытай прасторы.
Што тычыцца невадаплаўных птушак, то, да прыкладу, вераб'іныя (сарокі, галкі, шэрыя вароны) лічацца аднымі з самых кемлівых птушак, якія заўсёды, нават зімой, могуць пракарміць сябе самі. А вось больш дробным птушачкам падчас снегападаў і марозу спраўляцца самастойна цяжка, і ім таксама неабходна наша дапамога.
А хто з птушак зімой адчувае сябе камфортна?
Самыя вядомыя мінскія драпежнікі, якія застаюцца ў горадзе на зімоўку, — ястраб-цецяроўнік і ястраб-перапёлачнік.
Як адзначае Руслан Шайкін, зімой гэтыя птушкі могуць адчуваць сябе адносна камфортна: яны палююць на іншых крылатых, якія з-за ўмоў надвор'я слабеюць і губляюць пільнасць каля кармушак. Пры гэтым зімовая паляванне для ястрабаў застаецца энергазатратным працэсам, і самім драпежнікам таксама прыходзіцца нялёгка.
А вось вушатай саве ў марозную і снежную зіму значна складаней. З-за шчыльнага снежнага покрыва ёй цяжка пачуць мышэй-палёвак — асноўную здабычу. Аслабленыя і галодныя совы нярэдка застаюцца без корму і становяцца ахвярамі воран, гракоў і галак.
Як правільна карміць зімой птушак?
Руслан успамінае, што раней даходзіла да анекдатычных сітуацый, калі пасля Новага года на берагі вадаёмаў і лёд мінчане вывальвалі салаты і іншую ежу са святочнага стала. З часам сітуацыя змянілася і людзі сталі карміць пярнатых правільна, але нагадаць усё роўна не перашкодзіць:
— Важны момант: падкормліваць водаплаўных птушак можна толькі зімой і толькі пры паніжэнні тэмпературы да −15 °C і ніжэй — падчас зацяжных маразоў і завеяў. У іншых умовах птушкі здольныя паклапаціцца пра сябе самастойна. Ні ў якім разе нельга выкарыстоўваць хлебабулачныя вырабы. Птушкі, вядома, іх ядуць і ў халодны час могуць хапаць практычна любую ежу. Але паяданне хлеба для іх пагражае страўнікава-кішачнымі захворваннямі. Лепш за ўсё даваць спецыяльную сумесь.
У яе ўваходзяць збожжавыя (пшаніца, авёс, ячмень), аўсяныя шматкі і камбікорм — усё гэта перамешваюць і высыпаюць птушкам на лёд у сухім выглядзе. Калі сумесь зварыць, яна хутка застывае і есці яе становіцца нязручна. Акрамя таго, можна даваць цёртую гародніну: моркву і капусту.
— А вось аснову рацыёну маленькіх птушак складаюць семачкі сланечніка. Чым семачкі меншыя, тым лепш. Ім у такім выпадку прасцей даставаць ядро. Акрамя таго, ім можна даваць рапс і ячменную крупу. Усё гэта таксама перамешваецца і кладзецца ў кармушку. Сініцы, зелянушкі, дубаносы гэта ацэняць.
Карміць птушак варта часта, але невялікімі порцыямі.
Што цікава, падкормка птушак гэтай зімой прывяла Руслана да цікавага назірання: звычайна пералётныя для нашых шырот шпакі сталі ўсё часцей заставацца ў Мінску на зімоўку.
— У сувязі са змяненнем клімату біялогія некаторых птушак змяняецца. У нас ужо поўным ходам зімуюць заранкі і чорныя дразды, а гэтай зімой да мяне на кармушку прыляцеў нават шпак. З кармавой сумесі ён выбраў плюшчаны авёс. Тады я вырашыў зрабіць для шпакоў асобную сумесь, паколькі яны не могуць раздрабніць дзюбай абалонку насення. Я выклаў семечкі сланечніка на апрацоўчую дошку і пракаціў іх кубкам — яны расплюшчыліся. Затым такім жа чынам здрабніў некалькі арэхаў, ператварыўшы іх у труху. Усё гэта змяшаў, дадаў аўсяныя шматкі і выклаў у кармушку. І што вы думаеце? Ужо вечарам там сядзелі чатыры шпакі, а праз пару дзён, дзякуючы правільна падабраным кармам я назіраў сем птушак.