У 100 гадоў памерла дачка жанчыны, якая нібыта вышыла арнамент для сцяга БССР. А бацька яе загінуў падчас сталінскіх рэпрэсій

Зінаіда Пашкевіч

Упершыню Аляксея Маркевіча асудзілі ў 1932 годзе на адзін год пазбаўлення волі за адмову ўступаць у калгас. Наступным разам супрацоўнікі НКВД прыйшлі па яго 10 кастрычніка 1937 года. Дачка згадвала:

«Калі па яго прыйшлі, ён хацеў уцячы — залезці на дах праз комін і саскочыць. Але ж НКВДшнікі стаялі вакол хаты. Ну і забралі. А мы бяжым за ім следам. Ён кажа: «Дзеткі, не бяжыце». А яны яго — у плечы, у плечы. Потым прывязалі да сядла і змусілі бегчы за канём. І стралялі ўгару, каб нас напалохаць».

Пасля арышту адзінага кармільца жонка Аляксея Маркевіча Матрона з дзецьмі ўцякла з дому і хавалася ў сваякоў. Жылі ў галечы. Да іх ставіліся як да сям'і «ворага народу». Маці адпраўлялі рыць канавы і працаваць у лесе. За працу нічога не плацілі. Ад голаду памерлі двое з шасці дзяцей.

Пераслед Маркевічаў скончыўся толькі пасля вайны. Суседа Саўку, які пісаў даносы, асудзілі. Яму далі 8 гадоў за тое, што ён рваў каласкі на калгасным полі.

Камуністычныя ўлады старанна хавалі інфармацыю пра сапраўдны лёс Аляксея Маркевіча. Амаль 60 гадоў сям'я была перакананая, што бацьку саслалі ў Сібір.

«Мы думалі, што ён далёка сагнаны. І вось мой бацька за свае рукі, за сваю працу загінуў», — згадвала Зінаіда Пашкевіч.

Праўду сям'я даведалася толькі напрыканцы 1990‑х гадоў, калі сын Аркадзь (памёр у 2017 годзе) атрымаў у КДБ даведку пра расстрэл бацькі ў Оршы.

Матрона Маркевіч, жонка Аляксея Маркевіча і маці Зінаіды Пашкевіч, лічыцца аўтаркай арнаменту, які пазней стаў часткай сцяга БССР. Менавіта гэты ўзор прасунуў яе родны брат, навуковец Міхаіл Кацар і прыпісаў аўтарства сястры, хоць цяперашнія навукоўцы моцна сумняюцца, што яна сапраўды мела да яго дачыненне.

У 2015 годзе ў цэнтры Сянна Матроне адкрылі помнік. У мясцовым краязнаўчым музеі жанчыне прысвяцілі асобны стэнд, а прапагандысцкія каналы здымалі пра яе пафасныя рэпартажы. Пры гэтым гісторыю яе мужа старанна змякчаюць ці абыходзяць.

У 2018 годзе Зінаіда Пашкевіч звярнулася ў Аршанскі райвыканкам з просьбай дазволіць паставіць помнік бацьку на адным з меркаваных месцаў расстрэлаў у Оршы — Кабыляцкай гары.

«Сцяг з арнаментам маёй маці, Матроны Сяргееўны Маркевіч, пабываў у космасе, а муж ейны ў бур'яне ляжыць», — пісала яна ў звароце. У тым жа годзе жанчына ўпершыню наведала Кабыляцкую гару.

З дзяржаўным тэрорам сутыкнуліся і нашчадкі расстралянага Аляксея Маркевіча. Ягоная праўнучка таксама трапіла пад палітычныя рэпрэсіі лукашэнкаўскага рэжыму і была вымушаная з'ехаць з Беларусі.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 5
• 0
• 1